Groen Nieuws
Image default

Alles over de berk, berkenbladthee zelf maken

De berk

De berk is herkenbaar door zijn zilver-witte stam en hangende takken met kleine, groene bladeren die ritselen bij elk zuchtje wind. Berken komen alleen voor in het noordelijk halfrond en zijn er in ongeveer 60 soorten. In Nederland hebben we slechts twee soorten; de ruwe en de zachte berk. De twee zijn bijna niet van elkaar te onderscheiden, behalve dan dat de zachte berk haartjes heeft aan de onderzijde van het blad.

1001 zaadjes

De berk tref je werkelijk overal aan. De boom heeft namelijk ook de eigenschap dat hij zichzelf heel gemakkelijk uitzaait. In augustus worden de kleine zaden met de wind met duizenden tegelijk overal naartoe geblazen en deze kunnen dan ook tot last zijn, omdat ze soms ook door het open raam naar binnen waaien. De zaden kiemen ook op de gekste plekken, van de dakgoot, tot holtes in de stam van een oude wilg en zelfs op rots hellingen.

Pionier bij uitstek

De boom is ook een echte pionier, die onder extreme omstandigheden nog kan groeien. Zo zal de berk als eerste boomsoort terug te vinden zijn op droge zandgronden of heidevelden, maar ook natte gronden. Ook overleeft de berk in extreem koude gebieden, zoals dat het geval is in Siberië waar permafrost heerst en geen andere boomsoorten kunnen groeien. Berken overleven de kou doordat ze in hun sapstroom een hoog suikergehalte hebben.

Berkensap

Het sap van de Berk kan in het vroege voorjaar, dat wil zeggen vanaf begin maart tot begin april, worden afgetapt. Het sap kan het beste worden afgetapt van een volwassen boom op 1 meter hoogte. Boor een gat schuin naar boven in de barst, ongeveer 5 cm diep en vang het vocht op in een blikje. Ook een snee in de barst kan voldoende werken, maar gebruik deze niet meer dan drie weken, omdat de berk anders zijn weerstand verliest. Na gebruik kan beter de wond afdicht worden met een kurk. Ook kan je berkenwater tappen door simpelweg een tak schuin af te snijden en naar beneden te buigen, vast te binden en er een glazen potje onder te hangen.

Heilzame werking

Berkenwater is een zeer heilzaam vocht en heeft de eigenschap het lichaam te reinigen. Berkensap ondersteunt de nieren en de lever in hun werking en kan zo op natuurlijke wijze de afvalstoffen afvoeren. Volgens een studie door de University of Medicine and Pharmacy of Napoca wordt urinezuur 10x effectiever uit het lichaam verwijderd door berkensap dan door gedestileerd water.

Gezonde eigenschappen

Berkenwater is rijk aan antioxidanten in de vorm van flavonoiden en vitamine C en bevat daarbij 17 aminozuren. Berkenwater is onder andere rijk aan zink, kalium en magnesium. Berkensap smaakt zoet door het hoge suikergehalte en één tot drie eetlepels per dag zijn goed voor de gezondheid. Bewaar het verzamelde berkenwater goed afgesloten op een koele plaats en nooit langer dan een dag of vijf.

Zelf berken wijn maken

Van berkensap kan je ook wijn maken en wel op de volgende manier:
Zet een pot met sap in een warme kamer en dek deze af met een doekje.
Het sap gaat gisten en de suiker wordt in alcohol omgezet.
Na zes weken is er een heerlijke zoete wijn ontstaan.

Thee van berkenblad

Pluk in het voorjaar wat jonge berkenblaadjes, overgiet deze met kokend water en laat het een kwartiertje trekken. Daarna afzeven en klaar (evt. drinken met honing). Ook hier zitten weer veel gezonde stoffen in.

Haargroeimiddel

Vers berkenwater wordt al eeuwen gebruikt en is overigens ook een zeer goed middel om de vitaliteit, het volume en de veerkrachtigheid van het haar te bevorderen. Berkenwater kan zo gebruikt worden door een verse beker berkenwater te nemen er hier het haar mee te wassen. Doe een handdoek om het hoofd en laat het berkenwater helemaal opdrogen. Na een week mag het haar pas weer worden gewassen.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

De heide op de Veluwe kleurt paars in Gelderland

Wesley van der Linde

Het grootste gedeelte van een boom is dood

Guido Sparreboom

Bollenkwekers zitten in een zandbak

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details