Groen Nieuws
Image default

Biologische soja wordt veel gegeten in Aziatische landen

Biologische soja

Soja is afkomstig van de sojaboon; een eenjarige vlinderbloemige peulvrucht. Het bevat een hoog gehalte aan eiwitten en olie. Soja zit, zoals de meeste producten uit de natuur, vol met voedingsstoffen. Zo bevat soja flinke hoeveelheden vitamine B1, B2, B6, B9 (foliumzuur), vitamine K, magnesium, Koper, Kalium, ijzer, Calcium, mangaan en selenium. Selinium is een antioxidant dat een rol speelt bij de aanmaak van lichaamscellen en bijdraagt aan een goede werking van de schildklier. Ook beschermt selenium rode bloedlichaampjes en je lichaamscellen tegen beschadiging door vrije radicalen.

Vlees en melk vervanger

Soja is ook een goed alternatief voor vlees en melk. Soja wordt dan ook vaak gebruikt in vleesvervangers of als sojamelk. Ondanks dat er in Soja veel mineralen zitten, heeft het ook een hoge concentratie fytinezuur. Dit fytinezuur kan mogelijk nadelig zijn voor de opname van mineralen. Ook sommige broodsoorten bevatten er redelijk wat van, met name volkoren, waarbij het zuur in het schilletje aanwezig is. Maar ook bij soja, peulvruchten of noten blijf het gaan om kleine hoeveelheden en deze worden dan ook bijna niet terug gevonden in het bloed. De meeste voedingsmiddelen die rijk zijn aan fytinezuur bevatten namelijk ook een enzym met de naam fytase, dat het fytinezuur in het spijsverteringsproces langzaam afbreekt tot een serie onschadelijke stofjes.

Zuurdesem of spelt heeft minder fytinezuur en is gezonder

Zuurdesembrood heeft bijna geen fytinezuur, omdat het brood er lang over doet om volledig te rijzen (circa 4 uur). Speltbrood is ook een optie, omdat spelt 40 procent minder fytinezuur bevat dan tarwe. Industrieel brood, hoeft daarentegen maar kort te rijzen, waardoor het fytinezuur onvoldoende afgebroken wordt. Gefermenteerde soja dat door gist bacteriën is omgezet, bevat om dezelfde reden ook geen fytinezuur, maar we hebben het dan niet over sojamelk, maar over sojasaus, miso, tempé en tamari.

Eet gevarieerd en niet te veel

Het is belangrijk dat we gevarieerd eten, daar granen en peulvruchten als soja toch kleine beetjes fytinezuur of antinutriënt bij zich dragen. Deze kunnen er voor zorgen dat diverse mineralen, vitaminen en sporenelementen aan deze stof worden gebonden, die daardoor niet meer door het lichaam kunnen worden opgenomen en met de ontlasting ongebruikt weer naar buiten komen. Uiteindelijk kunnen daardoor tekorten ontstaan aan mineralen die juist zo belangrijk zijn. Door naast kleine hoeveelheden soja en graanproducten ook voldoende groente en fruit te eten, worden deze tekorten wel weer aangevuld.

Soja wordt veel gegeten in Aziatische landen

Sojaproducten worden in Nederland vooral gegeten door vegetariërs/veganisten. In Azië zijn het vooral de Japanners en de Koreanen die de meeste soja consumeren, gemiddeld 10 gram soja per dag. Ook Indonesiërs eten veel soja, zo’n 8 gram en de Chinezen, ongeveer 4 gram soja per dag. Voor deze mensen is het dagelijkse kost en in deze landen kennen ze zonder inmenging van de Westerse keuken geen obesitas en bereiken ze gemiddeld een hoge leeftijd. De epidemiologische onderzoeken lieten zien dat er in de Aziatische landen veel minder gevallen van borstkanker, prostaatkanker, hart- en vaatziekten en botbreuken voorkwamen en hebben zowel mannen als vrouwen een verminderde kans op ouderdom gerelateerde hersenziekten. Hieruit zou je kunnen concluderen dat soja gezond is, ook al wordt het samen gegeten met andere gezonde voedingsmiddelen. In Westerse landen eten we gemiddeld slechts 1 gram soja per dag en wij zouden eerder meer dan minder moeten consumeren, om aan het gezondheidsniveau van deze bevolkingsgroepen te kunnen voldoen.

Soja zou niet gezond zijn

Maar ondanks dat soja veel plantaardige eiwitten bevat, die de ongezonde dierlijke eiwitten grotendeels kunnen vervangen, zijn er ook net zoveel berichten dat het niet gezond is als verhalen die beweren dat het wel gezond is. Zo is een groot ander argument dat er vervrouwelijking bij mannen kan ontstaan door de isoflavonen die in soja zitten. Deze lijken veel op de vrouwelijke oestrogeen hormonen en zouden verkeerde signalen afgeven als een nephormoon aan het lichaam. Bij vrouwen die in de overgang zijn of beginnend, kan soja helpen de oestrogeen-waarden in het bloed hoger te houden, waardoor veel overgangsklachten als nachtzweten en opvliegers verminderen. Mannen zouden echter door deze extra nep oestrogeen hormonen onvruchtbaar kunnen worden en zelf vrouwelijke borsten kunnen krijgen.

Te zwak om werkelijk werkzaam te zijn

De isoflavonen zijn plantaardige stoffen, die oestrogeen-achtige structuren hebben, maar zijn te zwak om effect te hebben op de mannelijke hormoonhuishouding. De isoflavonen worden in het lichaam incidenteel gevonden bij hoge sojaconsumptie; zo’n 12 tot 14 porties per dag. Maar andere studies vinden weer geen effect bij een dergelijke hoge dosis. Duidelijk is dat bij normaal gebruik (twee of vier porties per dag) dit nooit kan plaatsvinden. klinische onderzoeken hebben geen verband aangetoond tussen mannelijke vruchtbaarheid en geregelde consumptie van soja.

Schildklierproblemen

Soja zou een negatief effect hebben op de schildklier. Bij mensen met een normale schildklierfunctie is geen effect van soja gevonden. Bij mensen met een verlaagde schildklierfunctie wel en dus wordt in deze gevallen voorzichtigheid geadviseerd wat betreft sojaconsumptie.

Gefermenteerd of ongefermenteerd

Sojabonen zijn rauw giftig en daarom is het nodig deze te koken zodat, net als bij aardappelen, het gif geneutraliseerd wordt. Daarnaast kan soja nog gefermenteerd en ongefermenteerd zijn. Ongefermiteerde soja kennen we als sojamelk, sojaburgers, soja worstjes en vegaburgers, maar ook als sojayoghurt, sojaroom, sojamargarine en soja babymelkpoeder. Gefermenteerde soja bevat geen fytinezuur en zit in: sojasaus, miso, tempé en tamari. Gefermenteerde soja houdt in dat er bacteriën, gisten en schimmels de soja deels omzetten in een gezonder product zoals dat bij yoghurt het geval is. Hierbij wordt de lactose door de melkzuurbacteriën omgezet in melkzuur. Hierdoor verandert ook de smaak, structuur en samenstelling van deze gefermenteerde producten. De fermentatie bevordert onder andere de smaak, verteerbaarheid en houdbaarheid en helpt de voedingswaarde van de soja te veranderen. Gefermenteerde producten kunnen bijdragen aan een goede gezondheid en bevorderen een normaal cholesterollevel. Daarnaast kan deze vorm van soja helpen bij het verlagen van je bloeddruk.

Soja tegen kanker

Duidelijk is wel dat in landen waar veel soja wordt gegeten, bepaalde soorten kanker iets minder dan gemiddeld voorkomen dan elders. Behalve prostaatkanker gaat het om borstkanker en bepaalde soorten darmkanker. Een voorbeeld is het Japanse eiland Okinawa, waar tofu vaak op het menu staat. De levensverwachting van mensen op Okinawa is een van de hoogste ter wereld. Dit zou niet mogelijk zijn indien soja ongezond zou zijn en daar hebben we dan toch het bewijs.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Biologische vruchtensappen van vers fruit

Guido Sparreboom

Biologische producten soms duurder?

Guido Sparreboom

De top 5 biologische maaltijd bezorgdiensten

Wesley van der Linde

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details