Groen Nieuws
Image default

Bomen, struiken en planten hebben last van droogteperiodes

Veel bomen, struiken en planten hebben last van de klimaatveranderingen

De laatste jaren hebben we steeds vaker gezien dat de droogte veel bomen in een soort herfst of rust stadium zetten, met verkleurde bladeren die soms ook afvallen van de bomen. De boom probeert zich hiermee zelf te beschermen (door blad af te stoten) zodat het minder verdampt. Maar hierdoor stoppen ook alle levensprocessen, die nodig zijn voor de boom om te overleven. Het tekort aan water is meestal te zien aan het slap hangen van het blad of het begint het met een bruine bladrand. Uitdroging van bomen of planten is allang niet meer een probleem dat zich alleen voordoet in de zomer. Door te weinig regen komt het de laatste jaren steeds meer voor in de lente en soms zelfs in het najaar. Door weinig regen of door een te lage grondwaterstand, kan de droogte voor veel vegetatie als bomen en planten fataal worden.

Zowel een te veel en te weinig water kan voor vegetatie fataal zijn

Ook als wortels voor langere tijd in het water staan, door bijvoorbeeld een te hoge waterstand, kan een boom dood gaan. Maar bij de meeste bomen of struiken die doodgaan is dit vaak een gevolg van uitdrogen, ze het door de droogte of een te lage grondwaterstand Elke soort boom of struik reageert anders op een te veel of een te weinig. Zo kunnen wilgen heel goed tegen een te hoge waterstand, maar het zijn alleen cactussen of vetplanten die echt tegen droogte kunnen en in de woestijn leven. Maar zo heeft elke boom of struik zo zijn eigen overlevingsstrategie om een droogte periode te overleven. Sommige sluiten de huidmondjes af van het blad en sommige werpen een gedeelte van het blad af. Ook nemen dan de levensprocessen af en gaan ze over in ruststand. Blijft de droogte te lang aanhouden dan kan de plant, struik of boom helemaal uitdrogen en dood gaan.

Te veel water is ook nooit goed, ook niet bij droogte

Als wortels door een te hoge waterstand, overstroming of te veel water in het water staan, dan kan de boom afsterven. Dit gebeurt dan meestal doordat de boom te weinig zuurstof heeft rond de wortels en stikt. Ook in rusttoestand een gevolg van een langere periode van droogte kan dit optreden, indien we de vegetatie zoveel water geven dat de wortels te weinig zuurstof krijgen. Ofwel, overdrijf het niet en vochtige grond is het beste, ook bij droogte!

Aanplant wel extra water geven op zijn tijd

Planten, struiken of bomen die we bij een tuincentrum kopen moeten bij droogte wel extra water krijgen op zijn tijd. De wortels hebben immers nog niet de kans gehad om te wortelen in de grond en krijgen niet meer voortdurend (gedoceerd) water zoals ze gewend waren. Bij net geplante of verplante bomen is de kans groot indien ze niet regelmatig water krijgen, dat de boom of struik in ruststand over zal gaan om te kunnen overleven. De groei van de boom, inclusief de wortels komt dan stil te staan, met het risico dat de boom of struik, blad gaat verliezen of te weinig reserves aan maakt voor de winter, waardoor hij alsnog dood gaat in de winterperioden. Het is dan ook belangrijk om op tijd en wekelijks, nieuw aangeplante bomen of struiken extra water te geven. Je dat het beste doen door een keer per week een flinke hoeveelheid water te geven, dan dagelijks een kleinere hoeveelheid. Want bij elke dag water geven, blijven de wortels of aan de oppervlakte en ontwikkelen zich minder goed, omdat er water altijd voorradig is. Juist een flinke plens water maakt dat de wortels uit gaan groeien en ook dieper gaan wortelen. Natuurlijk moet de hoeveelheid water op zandgrond meer zijn dan op kleigrond, dat het water beter vast kan houden.

droogte
Nieuwe droogte dreigt terwijl gevolgen van vorige zomer nog doorwerken in Nederland!
De Haarwortels zijn het belangrijkste om water, mineralen en voedsel op te nemen

De penwortels of de dikkere wortels zijn belangrijk om de plant, struik of boom te verankeren in de bodem, zodat hij niet omvalt bij de eerste beste windhoos. De haarwortels zijn belangrijk om het voedsel en vocht op te kunnen nemen. Als bij droogte deze haarwortels uitdrogen (dat gaat snel) moet de plant eerst nieuwe haarwortels aanmaken, voordat het water weer kan opgenomen worden. De boom, struik of plant gaat hiermee door tot hij geen energie meer heeft om nog wortels aan te maken en verliest hierdoor zijn energie voorraden en gaat alsnog dood.

Schimmels zijn voor vegetatie heel belangrijk

Indien een jong kiemplantje begint te wortelen, dan is het plantje afhankelijk van schimmels die hem helpen (in symbiose) aan voedsel en water. Vanaf de prille ontwikkeling moeten de worteltjes direct een symbiose aangaan met de Mycorrhiza schimmel. Het is dan ook belangrijk dat er voldoende mycorrhizasporen in de grond aanwezig zijn en de grond niet geheel steriel is. De schimmeldraden kunnen zelfs de fijnste waterdeeltjes in grond opnemen en aan de fijne boomwortels afgeven en zorgen dat de plant of boom niet kan uitdrogen. De opname van de wortels zelf, kunnen namelijk alleen maar water opnemen door osmose (drukverschillen). Bij te weinig water kunnen die worteltjes hun werk niet verrichten en is de schimmel hard nodig. In de natuur kunnen zo de extremen opgevangen worden.

Hoe hou je de bodem vochtig?

Water geven kan tijdrovend zijn en ook duur. Sowieso, moeten we zuinig zijn met water en vooral kraanwater dat geheel gezuiverd is en dus energie heeft gekost om het te ontdoen van setting bronnen en vervuilende stoffen. De beste methode is en blijft het optimaliseren van je bodem door het te voorzien van voldoende organische stof (compost). Organische stoffen geven voedsel af na vertering, maar zorgen voor meer bodemleven, een betere structuur en vooral ook dat het vocht wordt vast gehouden en de bodem niet kan uitdrogen.

Organische stof is ook op de bodem goed tegen uitdroging

Houtsnippers of compost op de bodem zorgen ook voor meer vocht, een voedsel, bodemleven en zelfs dat onkruiden niet kunnen woekeren. Door de bodem te bedekken hou je ook de verdamping tegen. De laag met compost mag echter niet geheel uitdrogen, omdat het dan juist eerder water afstotend wordt en het water wegstroomt naar het laagste punt. Om dit weer tegen te gaan moet je de organische stof niet uit laten drogen en kun je de plant beter in een kuiltje planten (licht glooiend) zodat het water naar de plant of boom stroomt.

Grondwaterstand

Grondwater is vooral belangrijk voor grotere bomen, maar ook kleinere en struiken, omdat de capillaire opstijging ook zorgt dat de grond boven het grondwater vochtig blijft. Voor beregening wordt soms grondwater gebruikt en slootwater onttrokken, waardoor het grondwater gaat dalen en soms te diep komt te liggen, zodat de wortels er niet bij kunnen. Ook kunnen te veel bomen bij elkaar of te dicht bij elkaar het grondwater laten zakken zoals in een bos en moet de grondwaterstand op peil gehouden worden door de afvoer van water te reguleren met bijvoorbeeld sluisjes in sloten of beekjes. Sowieso kunnen planten en bomen (onkruiden) water (en voedsel) wegtrekken van elkaar, als ze te dicht op elkaar staan en de boom doen uitdrogen.

Voor nu is het belangrijk dat het klimaat weer stabiel wordt en de klimaat veranderingen tegen worden gegaan.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Peulvruchten familie van de vlinderbloem?

Guido Sparreboom

Kamerplanten: spint, trips en wittevlieg

Guido Sparreboom

Giftige planten zijn soms dodelijk

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details