Groen Nieuws
Image default

Waardoor kunnen cactussen leven in de woestijn?

Cactussen

Cactussen leven van nature in warme, droge, woestijnachtige streken. De temperatuur in de woestijn kan uitlopen tot 50 graden op de dag en in de nachten kan de temperatuur tot onder het vriespunt dalen. Bladeren van planten en bomen zouden onder deze omstandigheden uitdrogen, verbranden of bevriezen en dus dood gaan. Cactussen hebben hier geen last van, omdat ze water op kunnen slaan in het weefsel van hun stam voor droge periodes. Ook hebben ze een wasachtige laag aan de buitenkant van de bast, waardoor verdamping of bevriezing verhinderd wordt. Cactussen groeien van nature in Noord en Zuid Amerika, maar voor het merendeel in woestijnen. Ze zijn ook aanwezig op plekken waar je ze niet zou verwachten. Zo leven ze zelfs in tropische omstandigheden als epifyten op bomen of komen ze bijvoorbeeld voor op steile berghellingen.

Soorten

Het totale aantal soorten cactussen ligt ergens tussen de 1600 en 1800. De vorm en grootte verschilt enorm en sommigen zijn langwerpig en anderen klein en rond. De grootste cactus ter wereld is de saguaro cactus, die kan 16,5 meter hoog worden en in totaal zo’n 700 kilogram wegen. In het Saguaro National Park (West), Tucson, Arizona, USA en daarbuiten is deze cactus overal te zien.

 Dikke bladeren

Een enkele cactussoort heeft wat bladeren op de stam zelf, maar het meeste chlorofyl (groene bladgroen korrels) zit bij de cactus in de buitenste laag van de stam. Hierdoor kan de cactus gewoon met de vele zonnestralen via de ‘fotosynthese’ zijn voedsel aanmaken. De grove stekels moeten de cactus beschermen tegen vraat van dieren en insecten. De kleinere stekels dienen naast bescherming, ook als isolatie tegen kou en hitte en helpen het zonlicht tegen te houden of terug te kaatsen.

De cactus komt uit geheel Amerika

Over de hele wereld zijn cactussen te vinden, maar oorspronkelijk komen ze uit Amerika. Ze komen overigens niet alleen in droge gebieden voor, maar ook in gebieden waar veel neerslag valt, opgevolgd door langere periodes met droogte. Zo komen ze in Canada voor tot Chili, van het hooggebergte tot op zeeniveau. Ze kunnen tegen kou, tegen extreme hitte en tijdelijke regenval. Als de temperatuur daalt of regen voor maanden uitblijft, zoals in de woestijn dat vaak het geval is, zal de cactus daar geen last van hebben en schakelt deze over in een periode van rust. Na de eerste buien zal de cactus zich door middel van zijn wortels volzuigen, groeien en bloeien. Een cactus kan makkelijk drie maanden zonder water, maar mag nooit met zijn wortels in natte grond staan. Cactussen kunnen tegen extreme hitte en kunnen ook heel oud worden. Sommige kunnen wel 300 jaar oud worden, maar de sporen/zaden kunnen in droge toestand na 3000 jaar nog steeds ontkiemen.

Verzorging cactus in huis

Allereerst: cactussen hebben weinig verzorging nodig en gaan niet zomaar dood. Zolang je een cactus niet teveel water geeft en in donker zet, zal de plant voor jaren een plezier aan het oog in huis zijn. Een lichte en zonnige standplaats is dus ideaal en ze houden van warmte. Zet ze dus op de vensterbank aan de zon kant en bij de verwarming in de winter. Cactussen kunnen net als andere planten slecht tegen tocht en zet ze beter niet bij het open raam. Frisse lucht is wel goed!

Wintermaanden

Als de temperatuur lager is, zoals in de rustperiode (november t/m maart),  is het beter de cactussen geen water te geven en de aarde voor enkele maanden droog te houden. Als je cactus vlakbij de verwarming staat, dan is het verstandig om deze wel elke maand water te geven. Geef niet teveel, daar bij te natte grond de wortels en de cactus gaan rotten. Het water moet op kamertemperatuur zijn en daarom zou je het ook eerst 24 uur in een gieter op temperatuur kunnen laten komen. In de zomer bij zeer warm en zonnig weer mag je de cactus zelfs een keer per week een beetje water geven. Om de paar jaar en bij voorkeur in het voorjaar, mag je een cactus verpoten. De cactus heeft dan opnieuw weer voedingstoffen en ruimte voor zijn wortels nodig om te kunnen groeien. Tijdens de zomermaanden, als de cactus meer water mag, kan je ook wat voedingstoffen aan het water toevoegen. Dit is alleen nodig als je de cactus niet verpoot hebt en het is belangrijk om alleen vloeibare cactusmest te geven. Cactusmest is anders dan gewone kamerplantenmest aangezien deze minder stikstof bevat. De verhouding stikstof-fosfor-kalium (NPK) wordt weergegeven op de verpakking. Voor gewone kamerplanten is deze verhouding NPK bv 7-5-6, voor succulenten (vetplanten en cactussen) is de NPK 3-8-5 veel beter, met een laag N-getal en een hoog fosforgehalte. Fosfor is vooral in het voorjaar nodig in de bloeiperiode.

Een cactus gaat bloeien na een rustperiode van weinig zon, warmte, voeding en vocht. In huis is de rustperiode de winter en in het voorjaar de bloeiperioden. In de woestijn gaan de cactussen bloeien na een langere perioden van droogte. Geef tijdens de wintermaanden dan ook minder water om deze rust perioden na te bootsen. Als reactie zal de cactus na de rustperioden en de perioden van overvloed (water en zon) bloemen krijgen. Hieruit ontwikkelen de zaden zich die zijn nageslacht garanderen.

Drinkbaar water en eetbaar fruit

Bijna geen een cactus heeft veel water in zijn stam en het vocht is meestal giftig om zich tegen vraat te beschermen. Enkel de Barrel cactus kan bij nood gebruikt worden om het vocht op te zuigen uit het weefsel, maar ook deze kan op een lege maag diarree veroorzaken, waardoor het uitdrogen wordt versneld. De vruchten van een cactus kun je wel eten. Er zit echter lang niet voldoende vocht in om te overleven en het kost ook wat moeite om de vrucht uit de stekelige schil te krijgen.

Fruit van de cactus

Het beste fruit van een cactus is wel het Drakenfruit, dat als vuistgrote roze vruchten gemakkelijk te eten is. De Opuntia of schijfcactus, kun je tegenwoordig ook bij een gespecialiseerde groenteboer halen. Ze liggen vaak met twee of meer in papieren bakjes, hebben de vorm van een augurk en zijn groen, geel of oranje van kleur. PAS OP! want op de schil van de vrucht zitten kleine dunne stekels die gemakkelijk in de huid blijven zitten. Snij met leren handschoenen de bovenkant en onderkant eraf en pel de schil zoals bij een sinaasappel. De smaak is zoet en vergelijkbaar met peer en meloen. Er zitten wel hele harde pitjes in en het is de bedoeling dat je die ook gewoon op eet of ze eruit zeeft. Ook cactusfruit is gezond en in de toekomst zal het meer gegeten worden, omdat de woestijnen groter worden en er geen grote hoeveelheden water nodig zijn voor de vruchten, zoals dit bij fruitbomen het geval is. De opbrengsten van fruit bij cactussen zijn nog minimaal, omdat cactussen nooit veredeld zijn. Door te kruisen zijn grotere en meer vruchten te kweken per cactus en daar wordt nu mee geëxperimenteerd. In de toekomst zal de cactus nog een concurrent worden van het gewone fruit. Momenteel worden de vruchten van de schijfcactus op grote schaal gekweekt rond de Middellandse zee en een daarvan is het Drakenfruit in Azië.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

De slavernij is nog niet voorbij door de multinationals

Guido Sparreboom

Kan de Bitcoin voor een klimaatcrisis zorgen

Guido Sparreboom

Varkens inzetten om gevaarlijke woekerplant te bestrijden

Wesley van der Linde

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details