Groen Nieuws
Image default

De indianen toen, de indianen nu

Indianen

Of we het nu hebben over de Aboriginals in Australië, de Maori’s in Nieuw-Zeeland of de Indianen in Amerika, ze hebben allen hetzelfde probleem: ze zijn onderdrukt, verslagen in oorlogen en gedeporteerd, waardoor hun cultuur over de tijd heen is verscheurd. Echter hebben ze ondanks alles door de eeuwen heen hun identiteit toch nog zoveel mogelijk weten te behouden. Momenteel leven Indianen nog vaak gescheiden van de rest van het land in reservaten en mengen ze zich bijna niet met andere rassen.

Geloof

De Indianen staan dicht bij de natuur en hebben heel veel respect voor alles wat leeft.  Ze geloven namelijk in het animisme, waarbij er goede en slechte goden of geesten zijn in dode of levende dingen. Door middel van rituelen, proberen Indianen deze goden en geesten gunstig te stellen. De geesten kunnen zitten in bomen, dieren, stenen of gebruiksvoorwerpen. Voor de Indianen waren de zon, de maan en de aarde de belangrijkste goden. Maar ook sommige dieren waren heilig voor de Indianen, zoals de wolf en de arend. Iedere Indiaan had zijn eigen beschermgeest of Totem. Dat was een geheimzinnige kracht in een bepaald dier of in een plant. Daardoor werd hij beschermd tegen allerlei gevaren. Elke Indianenstam had zijn eigen medicijnman of medicijnvrouw. Dat was niet alleen een dokter, maar ook een soort priester. Zo’n man of vrouw kende allerlei kruiden die hielpen tegen ziektes. Bovendien kon hij of zij voor de hele stam aan de goden vragen om een goede jacht of een rijke oogst. De Indianen dansten heilige dansen, zongen heilige liederen en aten van heilige planten. Daardoor konden ze in de toekomst kijken. Door het roken van de vredespijp konden ze met hun goden praten.

Tot welk ras behoren de Indianen?

Mogelijk zijn de Indianen vermengd met ander bloed en afkomstig van volkeren die al vroeg de wereldzeeën trotseerden, zoals de Polynesiërs.

Een van de genetische onderzoekers, Brent Kennedy, heeft via DNA-onderzoek aangetoond dat er overeenkomsten zijn tussen de Indianen en volkeren in Centraal-Azië, zoals inwoners van Bhutan, Tibetanen, Jakoeten, Kazachen en Oeigoeren. Ook de Aino uit Japan worden wegens hun gelaatstrekken wel gezien als verwant aan de Amerikaanse indianen.

Waar zijn de Indianen gebleven?

De meeste Indianen zitten bijna niet meer op een paard en rijden in een auto. Ze leven een beetje zoals de zigeuners dat doen in Nederland. Ze zijn meestal arm doordat ze hun meest vruchtbare land of bosgebieden zijn kwijt geraakt. Momenteel leven er zo’n 5 miljoen indianen (dat is 2% van de Amerikaanse bevolking van de VS) in reservaten. De Tipi heeft plaats gemaakt voor houten huizen of trailers in de open vlakten, met een aantal auto wrakken rondom. Soms leven ze in wat krotten in de woestijn of soms in meer welvarende gemeenschappen met een school, raadhuis en soms een kerk. Vele Jongeren gaan naar school en werken uiteindelijk buiten de reservaten om geld te verdienen voor de achterblijvers en hun gezin. Dat moet wel, daar veel reservaten bestaan uit slechte gronden of woestijn waar weinig landbouw en veeteelt mogelijk is. Er zijn 325 reservaten en die liggen verspreid over de VS. Het zijn zelfstandige gebieden, waar de stammen hun eigen wetten bepalen, zolang de regering niet anders bepaald. Zo zijn er in het verleden bijvoorbeeld alsnog mijnen geopend in Indianen reservaten of zijn er oliepijpleidingen door de gebieden gelegd. Doordat Indianen merendeels hun eigen wetsregels kunnen inzetten, zijn er bijvoorbeeld op de meest rare plekken gokpaleizen gebouwd, waaraan goed wordt verdiend. Totaal zijn er 566 stammen die officieel worden erkend door de Amerikaanse overheid en de stamleden hebben een status als minderheid. Slechts 20 procent van de huidige indianen kan nog een gesprek voeren in de oorspronkelijke taal van hun stam.

Columbus

In 1492, toen Columbus voet aan wal zette in de Bahama’s, leefden er naar schatting zo’n 100 miljoen inheemsen in het gehele continent Amerika. Columbus was op weg naar India en zocht naar een kortere handelsroute over zee. Hij dacht in India te zijn aangekomen en noemde de bevolking hier dan ook Indianen.

Columbus was niet de eerste Europeaan, aangezien er eerder al Vikingen (rond 1000 n.Chr.) aan de oostkust van Canada een settlement waren begonnen (zonder succes).

Indianen waren geen wilden

De Indianen waren dus te vinden over het gehele continent en waren geen wilden, zoals weleens wordt beweerd.  Zuid-Amerika kende ze zelfs een hoge beschaving, die vergelijkbaar is met de Egyptenaren. Grote bouwwerken als piramides staan nu nog in de jungles als stille getuigen van wat voorheen machte koninkrijken waren. Noord-Amerika is minder ontwikkeld wat bouwwerken betreft en in dit gebied zijn er in het verleden geen koninkrijken geweest. Ze leefden met de natuur in tenten of hutten, maar ook in grote gemeenschappen met soms 500 personen in huizen die aan elkaar en op elkaar werden gebouwd van bakstenen. De 300 indiaanse volken van die tijd, hadden allemaal hun eigen taal en tradities en verschilden op dat vlak sterk van elkaar. Onderlinge stammen oorlogen kwamen voor, maar over het algemeen waren de Indianen beschaafd en sociaal. Ze hadden een hoge kennis van geneeskunde met kruiden en wisten met weinig middelen te overleven. Ze hadden in de stam een belangrijke leider, het opperhoofd, die de gehele stam gehoorzaamde. De stammen leefden van de jacht, visserij en kleinschalige vee en landbouw. Sommige woonde permanent in woningen en anderen trokken rond (op de prairie) en hadden tenten.

New York heette ooit Nieuw Amsterdam

Op de plek waar nu New York is, werd in 1625 een kleine Nederlandse handelspost van de West-Indische Compagnie (WIC) opgezet. Zo stichtte de eerste settlers een kleine gemeenschap op de plek waar nu Manhattan is en noemde het Nieuw-Amsterdam. De stad die wij tegenwoordig kennen als New York noemden ze Nieuw-Nederland. Op het eiland dat in de taal van de Indianen ‘Mannahata’ werd genoemd, dat ‘heuvelachtig eiland’ betekend, werd een fort gebouwd met houten huizen. Het eiland lag gunstig gelegen op de handelsroute en daarbij was er genoeg visvangst mogelijk naast andere voedselbronnen. Ook zorgde het bond van pelsdieren voor inkomsten. De Nederlanders besloten het van de Indianen te kopen voor een partij goederen ter waarde van destijds zestig gulden ($24). De Indianen dachten dat je grond, lucht of zee niet kon kopen en waren blij met de goederen van de nieuwe kolonisten. Nieuw Amsterdam fungeerde daarna als handelscentrum van de WIC, maar was daarmee ook aan regels gebonden die niet altijd door de kolonisten werden nagekomen. De nieuwe kolonisten leefden hun leven, maar werden hiervoor uiteindelijk gestraft. In 1638 bij aanstelling van de vierde gouverneur Kieft werden, tegen de zin van de inwoners, de regels opnieuw ingevoerd. Zo begon een desastreuze oorlog tegen de “wilden”, ofwel de Europeanen welgezinde Indianen. Het gevolg was dat wat rondom Nieuw-Amsterdam was opgebouwd, werd aanvallen door de Indianen en volledig verwoest. Kieft die de desastreuze oorlog tegen de Indianen was begonnen, werd om die reden door de WIC in 1644 vervangen door de nieuwe gouverneur Peter Stuyvesant, die (tot de overname door de Engelsen) tot 1664 gouverneur van Nieuw-Nederland bekleedde. De WIC vond een sterke leider in Peter Stuyvesant, die zich zelfs op het eind ook goed wist te verdedigen tegen de Engelsen. Helaas was de Engelse invasie met schepen en mankrachten soldaten te groot en uiteindelijk werd Nieuw-Nederland ingenomen door de Engelsen die hun handelsbelangen zo weer veilig hadden gesteld. De naam Nieuw-Nederland veranderde in New York (naar de plaats York in England).

Leefgebied van de Indianen

De Indianen leefden in bosgebieden of  op vruchtbare gronden, waar ze voldoende voedsel konden vinden of verbouwen. Zo hadden ze een aangepast leven in de gebieden waar ze thuishoorden. Soms met lange periodes van vrede en soms met periodes van onderlinge twisten met andere stammen, om land en voedsel.

Koloniseren

In de rest van de wereld gingen de missionarissen meestal ‘voorop’ om de landen ‘in de vreemden’ te bekeren. Als het volk was bekeerd, was het niet moeilijk meer om de rest van het land ook te koloniseren. Bij de Indianen ging dat niet zo gemakkelijk, omdat ze zich vooral vast hielden aan hun eigen geloof het animisme en ook omdat ze niet geschikt waren om als slaaf te werken.

Zonder indianen hadden de eerste kolonisten het niet gered

De blanken hadden veel steun aan de Indianen en zonder hun hulp zouden de eerste kolonisten hun avontuur in dit onbekende land niet overleefd hebben. Indianen voorzagen de eerste kolonisten van voedsel en geneesmiddelen tegen o.a. scheurbuik.

Zo is er nog steeds in de USA een Amerikaanse traditie met de naam Thanksgiving Day, waarbij gegeten en feest gevierd wordt met de familie. Het is een feestdag die terug gaat naar 1621, toen de Engelsen in Plymouth in Massachusetts een nederzetting hadden gesticht. Na de barre tocht met de Mayflower vanuit Europa mislukte de oogst. Het waren de Indianen die hun hielpen aan voedsel waardoor ze de winter door kwamen. Thanksgiving Day is dan ook nog steeds een dank betoging aan de Indianen uit deze tijd. Ook andere kolonisten uit andere landen die zich vestigden in ‘de Nieuwe Wereld’ wisten zo te overleven door vriendschap te sluiten met de Indianen. Ze leerden van de Indianen te jagen, voedsel te verbouwen en gezonde kruiden te gebruiken tegen ziektes.

Bedreigd en vermoord

Ondanks dat de nieuwe kolonisten samen leerden leven met de Indianen, ging na verloop van tijd deze samenwerking verloren. De Europeanen die eerst alle respect voor de Indianen hadden, wilden meer land en gingen zich ook vestigen op Indiaans grondgebied. Ook bleek er goud gevonden te worden aan de Westkant van Noord-Amerika (California ). Hierdoor ontstond er naast land ‘honger’ ook goudkoorts, waardoor veel huifkarren trokken door gebieden waar Indianen woonden. De hebzucht en arrogantie van de kolonisten en het leger, overwon het respect voor de Indianen en monde uit in macht, overheersing, oorlog en overwinning. De Europeanen zetten hun bedoeling om handelsposten te vestigen om in het idee om dit nieuwe continent te veroveren. Hiervoor gebruikten ze geweren en zelfs kanonnen en was het vaak een oneerlijke strijd. De voedselbronnen van de Indianen werden vernietigd en duizenden Bizons werden opzettelijk afgeschoten. Het ergste waren ook de besmettelijke ziektes die de kolonisten mee namen uit Europa, waar de Indianen niet mee bekend waren en vele stammen stierven in korte tijd uit. Rond 1900 waren er nog maar 250.000 Indianen over.

Trail of Tears” (het “tranenspoor”) mars, 1876

In januari van het jaar 1876 dwong de regering van de Verenigde Staten Indianen om in “reservaten” te wonen. Deportatie naar reservaten was een van de maatregelen om van de Indianen af te komen. Tijdens deze tocht of deportatie stierven honderden Indianen ten gevolge van uithongering, ziektes en blootstelling aan de elementen. De Indianen namen hierdoor niet alleen sterk in aantal af, maar werden ook uit hun huizen gezet, van hun gebruiken ontdaan en zelfs verboden om hun autochtone talen te spreken. Hun kinderen werden van hen afgenomen en naar scholen gestuurd waar zij “beschaafd” zouden worden gemaakt. Op deze manier werden de indianen gedwongen om elk aspect van hun erfgoed achter te laten.

Uitzichtloze situatie in de 19e eeuw

Vanaf de 19e eeuw heeft de Amerikaanse regering hard haar best gedaan om de Indiaanse samenleving de Amerikaanse cultuur, levenswijze en geloof over te laten nemen. Er kwam een verbod op het spreken van hun eigen taal en het uitvoeren van ceremonieën. Eén van de gruwelijkste maatregelen was om ‘razzia’s’ te houden en kinderen vanaf 4 jaar bij hun gezin weg te nemen en soms voor jaren op te sluiten in een kostschool, hier werden zij omgevormd tot ‘perfecte Amerikanen’. Maar ondanks het verlies van vele levens, alle gruwelijke maatregelen en deportaties naar onvruchtbare gronden (wastlands) bleven de Indianen stand houden en wist een klein gedeelte van de het eens zo trotse volk, te overleven in armzalige omstandigheden. Hun cultuur en gemeenschappen zijn NU nog steeds niet verslagen.

De moderne Indianen blijven zich nog altijd nog deels vasthouden aan hun cultuur en blijven hun tradities als zang en dans met speciale gelegenheden voort zetten. Het geboortecijfer en het aantal indianen wordt op ongeveer 2.5 miljoen geschat.

De situatie nu

Alle voedingsmiddelen in reservaten moeten geïmporteerd worden en het eten is niet meer van eigen bodem. De huidige bewoners krijgen nog steeds geld, geen bijstandsgeld zoals vele Amerikanen zelf, maar compensatiegeld voor het verlies van hun land. Een van de weinige nalevingen van de vele verdragen die gesloten zijn, waaraan de Amerikanen weinig waarde hechtten. Deze bijdragen zijn ongewijzigd gebleven sinds het ingaan van de verdragen. Mede doordat de Amerikanen de voedseldistributie regelden, konden ze deze ook stopzetten als ze iets van de bevolking gedaan wilden krijgen.

Politieke beweging

Nu is er onder de indianen overal op het Amerikaanse continent een actieve politieke beweging die naar zelfbeschikking streeft. Tot bij de Verenigde Naties, waarvoor een speciale werkgroep is opgericht, eisen zij hun rechten op.

Dat begon al in de koloniale tijd, toen de Indianen hun historische rechten zoveel mogelijk lieten optekenen en het werd alleen maar sterker in de negentiende eeuw, toen deze koloniale documenten vaak het enige middel waren om zich tegen repressie en discriminatie te beschermen.

De Indianen hebben hun identiteit dus niet bewaard door isolatie en afscheiding, maar door gebruik te maken van het politieke systeem. Daarbij veranderde de interpretatie van de eigen identiteit en verloor zij een deel van haar vanzelfsprekendheid. Dat bracht soms spanningen binnen de eigen groep, maar werd ook gebruikt door buitenstaanders. Het is opvallend dat de overheid hedendaagse Indiaanse leiders er vaak van beschuldigt dat zij geen echte Indianen meer zijn en dus geen recht hebben op een speciale behandeling.

Wijsheid

Het goede wat we van de Indianen hebben kunnen leren is het respect voor alles wat leeft in de natuur en het evenwicht in de natuur dat ze wisten te behouden voor duizenden jaren. Ze namen nooit meer dan ze nodig hadden (pleegden geen roofbouw). Onze moderne methodes om winst te maken, leiden momenteel naar onze ondergang en indianen waren dus zeker niet primitief.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Guido Sparreboom

Kerst is geloof, UFO’ geloof of waarheid?

Guido Sparreboom

Van koeienstal naar drugslab bij Brabantse boeren

Wesley van der Linde

Waardoor kunnen cactussen leven in de woestijn?

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details