Groen Nieuws
Image default

Duurzame bananen op La Palma, Wereldreis per zeilboot

Geen wereldreis op wielen maar: Wereldreis per zeilboot

Ivar Smits en Floris van Hees zeilen samen van Amsterdam naar Australië. Niet rechtstreeks, want onderweg bezoeken zij duurzame projecten, van mensen die graag uitleggen waarom hun project duurzaam of biologisch is. Maandelijks doen ze nieuwe projecten aan en maken ze kennis met de meest vriendelijke mensen, die het beste voor hebben met het milieu, dieren, natuur of de wereld. Ivar Smits en Floris van Hees hopen dat andere niet duurzame bedrijven hun voorbeeld gaan volgen en ook inzien dat het anders kan. Zelf varen ze op de wind en leven zo duurzaam mogelijk!

De route

Groen Nieuws volgt Ivar en Floris al van het begin. Het plan is, om in vijf jaar uiteindelijk aan te komen in Australië. Ze vertrokken in juni 2016 uit Amsterdam en zeilden via Scandinavië, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Spanje naar Portugal. Via de Middellandse maakten ze in 2018 de oversteek naar Brazilië. Daarna in 2019 gaan ze andere landen aan doen met hun zeilboot zoals Uruguay en Argentinië. Ze hebben een lange weg over zee te gaan en onderweg gaan ze nog vele duurzame projecten bezoeken. Uiteindelijk komen ze dan als het goed gaat, na vijf jaar varen over de baren (golven) aan in Australië wat hun eindbestemming is.

La Palma

De Canarische Eilanden groep bestaan uit zeven grote eilanden en zes kleinere eilandjes. De vulkaan eilanden behoren toe aan Spanje en liggen honderd kilometer ten westen van de kust van Marokko. Het belangrijkste exportproduct was in het verleden suikerriet en wijn. In het begin van de 20e eeuw begonnen de Britten met het verbouwen van bananen, wat nog steeds een belangrijk exportproduct is gebleven tot op de dag van vandaag.

La Palma is een van de meest rustige eilanden van de Canarische eilanden. Het eiland heeft veel vulkanisch gesteente en is eigenlijk een top van een vulkaan in zee. Het eiland is zeer geschikt om te wandelen, al moet je soms wel een auto huren om ergens te komen en kan het in de zomer op de kale vulkaansteen vlakte heet zijn, maar in het bos o.k. Het natuurpark Caldera de Taburiente leent zich prima voor wandelingen over de caldera van de krater, met fantastische uitzichtpunten over vulkanisch gebergte en zee. De stranden zijn meestal van vulkanische zwarte kiezels of zwart zand. Sommige stranden liggen onder aan een steile klif of berghelling en zijn soms zelfs vrij van toerisme.

Vruchtbare vulkanische grond

De vulkanische grond is door zijn vele mineralen vruchtbaar en met zijn warme klimaat prima geschikt voor o.a. bananen plantages. Veel berghellingen van La Palma zijn begroeid met oerbos of in cultuur gebracht met bananen plantages.

Pesticiden wordt nog volop gebruikt

De vele bananen plantages zijn productief, maar laten door de monocultuur en gebruik van pesticiden geen ruimte over voor de natuur. De pesticiden worden sinds 1960 gebruikt om insecten en schimmelvorming tegen te gaan. Het probleem is dat zowel de insecten als de schimmels steeds resistenter worden voor de pesticiden, waardoor de dosering van gif steeds hoger bijgesteld moet worden, om ziektes en plagen te voorkomen. Het nadeel van deze hogere dosering van het landbouwgif is dat het milieu, de bodem en het drinkwater hierdoor ook meer wordt vervuild. Veel plant- en diersoorten gaan door de directe of indirect gevolgen dood. Planten direct en diersoorten vaak door het eten van insecten die gif bij zich dragen. Maar ook door voedselgebrek, omdat er geen andere vegetatie is of onvoldoende insecten om van te leven verdwijnen veel vogels, vlinders, reptielen en andere insecten of insecten eters.

Pesticiden veroorzaakt dood en verderf

Pesticiden veroorzaken onvruchtbaarheid, leukemie, hersentumoren, non Hodgkin’shormonale- en schildklierprobleme. Pesticiden zijn ontworpen om zenuwstelsels aan te vallen van insecten en knaagdieren en gaan dan vervolgens dood vaak door hoger en ziekten. Jonge kinderen eten ook bananen en uit onderzoek is gebleken dat pesticiden ook schade aan het zenuwstelsel van mensen kan veroorzaken. Bron: goed gezond.

Agrochemica worden voor 85 % via de lucht met een sproeivliegtuig over de plantages verspreid en 15% met handsproeiers. Het merendeel van deze producten komt niet op de planten terecht, maar vervuilt wel het milieu. De kunstmeststoffen en pesticiden vervuilen gronden en drinkwater, wat zorgt voor vis- en dieren sterfte en besmet voedsel. Dit water wordt gebruikt om te wassen, koken en te drinken. Hierdoor moet vaak duur schoon drinkbaar water aangeleverd worden met watertanks. Bron FOS

Schandalen met landbouwgif in het verleden

In Zuid-Amerika zijn 30 jaar geleden, meer dan 14.000 werknemers en hun families het slachtoffer geworden van pesticiden. De schadelijk pesticide werdt door Shell toen der tijd geproduceerd en leide tot onvruchtbaarheid, miskramen, kanker, genetische afwijkingen of misvormingen bij baby’s. In 2014 kregen de voormalige arbeiders op bananenplantages een vergoeding van de Costa Ricaanse overheid.bron : AGF

Gevaarlijke internationale gif leveranciers

Zo ook de bananenplantages van de reusachtige Delmonte bananenplantages op de Filippijnen, worden nog regelmatig vanuit sproeivliegtuigen met landbouw chemicaliën bespoten. Ook hier zijn Westerse chemie-concerns Monsanto, Bayer, Du Pont en Shell er vermoedelijk de oorzaak van, dat het milieu en de arbeiders groot gevaar lopen. Deze bedrijven verkopen namelijk nog steeds in Azië bestrijdingsmiddelen, die in het Westen verboden zijn. In 2002 zouden in Nicaragua alleen al meer dan 110.000 mensen direct of indirect getroffen zijn door de schadelijke werking van de nu verboden pesticiden. De overwegend mannelijke arbeiders werden onvruchtbaar, de vrouwen die in de buurt van de plantages woonden kregen spontane abortussen, baarmoeder- of borstkanker, leverproblemen en gewrichtsproblemen. Ook in de Verenigde Staten werden deze bestrijdingsmiddelen gebruikt en arbeiders ondervonden direct of jaren later daarvan de gevolgen. Lang zijn processen gevoerd met enig succes. Ook tegen Dow Chemical, de Occidental Chemical Company en Shell en de bananenmultinationals Dole, Chiquita, Del Monde en de Standard Fruit Company zijn rechtszaken geweest of lopen nog steeds. De huidige bestrijdingsmiddelen zijn beter afbreekbaar in het milieu, maar nog steeds omstreden. Bron: MO

De feiten

Volgens de World Health Organisation (WHO) komen jaarlijks 20.000 mensen om het leven, door de omgang met bestrijdingsmiddelen en een veelvoud ontwikkelt lichamelijke klachten. Veel van de meest gevaarlijke en slecht afbreekbare bestrijdingsmiddelen zijn inmiddels verboden, maar omdat er steeds meer insecten, onkruiden en schimmels ongevoelig raken voor bestrijdingsmiddelen zijn steeds hogere doses en steeds gecompliceerdere cocktails nodig. De arbeiders en omwonenden zijn niet de enige slachtoffers, ook de consument loopt gevaar omdat het gif niet alleen op de schil zit, maar ook door de wortels wordt opgenomen, waardoor het in het vruchtvlees zelf komt te zitten. De banaan dus, die wij als consument, vaak als gezonde snack, opeten. Ook het grondwater, de grond, het drinkwater de rivieren e.d. worden vergiftigd. Bron: NRC

Banana Jungle

Een duurzame manier zonder gif te spuiten is er ook. Zo hebben Ivar Smits en Floris van Hees een duurzame biologische bananen plantage bezocht op La Palma, die zonder gif werkt. De bananenkweker Fran GarLaz hanteert een biologische en duurzame aanpak. Zijn bananenplantage lijkt dan ook meer op een jungle met veel planten, bloemen, vogels en vlinders. Toch produceert hij genoeg bananen waar geen druppel gif voor nodig is. Zo kweekt hij groenten als broccoli tussen de vele bananenbomen. De trotse bananenkweker Fran GarLaz vertelt dat zijn grond vruchtbaarder is en de bomen vitaler. Dat alles met elkaar verbonden is als een soort van levend netwerk. De groenten en bloemen hebben de functie om vlinders aan te trekken. Deze trekken weer vogels aan en de vogels eten de rupsen, maar ook de schadelijke insecten, die de bananen bomen belagen. Ook de grotere diersoorten die er rondlopen helpen de bananen aan mest, zoals de ezels en de schapen. De eenden eten de schadelijke slakken en andere insecten.

De fysiologie van Fran GarLaz

Fran summarizes his philosophy is; It took nature billions of years to form really productive ecosystemsand they are radically organic. All I try to do is maintain a balanced ecosystem and work with nature instead of against it, Ofwel de mens is niet in staat om de natuur over te nemen en kan het alleen maar verstoren. De evolutie heeft er miljoenen jaren over gedaan om er voor te zorgen dat alles met elkaar in evenwicht is. Een verstoring door gif, kan evolutie van miljarden jaren verstoren, waardoor het natuurlijk evenwicht wordt verstoord en er dier- en plantensoorten uitsterven en waardoor de mens zelf ook gevaar loopt. We moeten met de natuur werken, inplaats van tegen de natuur in!

Banana Rebellion

De plantage van Fran GarLaz bestaat alweer 10 jaar en heeft zichzelf bewezen gedurende de jaren. Door inheemse planten, bloemen en bomen aan te planten, herstelde het natuurlijke evenwicht. Daarna heeft de natuur zelf het weer overgenomen en kan hij zonder veel ingrepen te doen of werk te verrichten de plantage zijn gang laten gaan.

Toen de buren door hadden dat hij geen gif gebruikte bij de teelt, waren ze bang dat de insecten en schimmels van zijn plantage over zouden gaan naar die van hun. Hij heeft de boeren van de naast liggende plantages uitgelegd dat hun methoden verkeerd zijn en niet duurzaam. Dat het gifspuiten, tot wel 8 keer per jaar een negatief effect heeft op alles en daarbij gebruiken ze ook nog kunstmest die het alleen maar erger maakt. De minerale zouten van deze kunstmest stapelen zich op in de grond en al het bodemleven gaat daardoor dood. De zouten vormen een gevaar voor de groei van de bananenbomen. Dat de pesticiden de resistentie vergroot van insecten en schimmels en ze steeds grotere hoeveelheden gif moeten kopen en dit ook een keer ophoudt. Dat indien de natuur weer in balans is de bananen bomen ook zonder gif kunnen. De buren zijn nu gerust dat zijn aanpak niet schadelijk hoeft te zijn en de directe buren hebben ondertussen ook geconstateerd dat de bananen die aan hun bananen plantage grenzen, het beter doen.

Bananen wisselen chemische signalen uit

De diversiteit in planten zorgt voor minder geconcentreerde voedselbronnen voor specifieke plagen. Bij monoculturen is er een overvloed aan voedsel en daarom breken er ook snel op grote schaal plagen uit. Daarnaast zijn de bananenplanten via hun wortelsystemen verbonden met andere planten. Op deze manier wisselen ze chemische informatie uit over ongedierte. Hierdoor kunnen ze zich voorbereiden tegen aanvallen, bijvoorbeeld door een stof te produceren die een plaag afstoot of hun natuurlijke vijanden aantrekt. Om dat te doen, gebruiken de planten een verscheidenheid aan chemicaliën en geuren. Meer en meer wetenschappelijke studies geven aan dat plantenchemie veel complexer is dan eerder werd gedacht. Er is een belangrijk natuurlijk afweermechanisme dat de gezondheid in een gebalanceerd ecosysteem handhaaft.

Het economisch aspect van Bio-bananen

De biologische en duurzame manier van bananen kweken geeft een productie van 80% van een gewone monocultuurplantage. Gezien het feit dat de planten verder uit elkaar worden geplant, is dat toch een uitstekende opbrengst. Daarbij produceert de bio-plantage naast de bananen ook papaja’s, mango’s, broccoli en zelfs koffie.

Volgens Fran is het ook financieel winstgevend. “Mijn bananen zijn biologisch gecertificeerd en kunnen daarom met een premie worden verkocht. Ik bespaar ook kosten omdat ik geen landbouwvergiften en kunstmest hoef te kopen. “We vragen ons af of het meer werk is. “Ja, het is meer werk om zoveel soorten planten en dieren te onderhouden, maar ik heb honderdduizenden vrijwilligers die me helpen!” We kijken hem enigszins verbijsterd aan. “Alle insecten, vogels en wormen werken met mij!” Fran lacht.

Bananen filosofie

“Laat me een beetje filosofie met je delen,” vervolgt Fran. “Ik geloof dat we op het belangrijkste moment in de geschiedenis van de mensheid leven. Wereldwijde ecosystemen verkeren in een dodelijke spiraal, voornamelijk vanwege onze industriële manier van voedselproductie. Onze acties in de komende tien tot twintig jaar zijn cruciaal voor het voortbestaan ​​van onze soort op deze planeet. Onze enige duurzame keuze is om met de natuur te werken en radicaal organisch te worden.

Bij PlátanoLógico bewijst Fran dat radicale veranderingen niet alleen mogelijk zijn, maar feitelijk ook tot betere resultaten leiden. Zijn aanpak werpt twijfel op de overheersende logica van de bananenteelt op La Palma. Door op een slimme manier verschillende bomen en planten te combineren, stimuleert Fran de biodiversiteit op zijn plantage. Hij slaagt erin een gezonde oogst te bereiken zonder gebruik te maken van landbouwvergiften en synthetische bevruchting, omdat het ecosysteem op zijn plantage in balans is. Zijn samenwerking met de natuur werpt letterlijk zijn vruchten af.

Banana Health

Fran’s systeem is niet alleen beter voor de biodiversiteit, maar ook voor de gezondheid van de bodem, het grondwater en de bananen. Ook hebben zijn plantagearbeiders geen beschermende kleding nodig om hun gezondheid te beschermen. Tot slot biedt de agroforestry-methode van Fran ook een gezond inkomen. Als het met bananen kan,  waarom niet met andere voedselgewassen?

Ivar Smits en Floris van Hees zijn geïnspireerd door het succes van Fran en voelen zich bevoorrecht dat ze zoveel van hem hebben geleerd. Als afscheidscadeau geeft Fran het tweetal ook nog een tros bananen. Nooit eerder hebben we bananen geproefd met zoveel smaak. “Ik wil alleen bananen uit voedselbossen“, roept Floris enthousiast uit na de eerste hap. “Ze smaken veel beter!” “En zijn gifvrij”, knipoogt Ivar. Heel logisch, toch? Biologisch is logisch!

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Guido Sparreboom

Kwallen explosie als gevolg van klimaatopwarming

Guido Sparreboom

Klimaatmaatregelen zijn noodzakelijk

Guido Sparreboom

Groene elektriciteit uit kolen- en gascentrales

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details