Groen Nieuws
Image default

Explosie boomkevers veroorzaakt door klimaatopwarming

Fossiele brandstoffen zijn voor 90% verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde tot nu toe. Momenteel hebben andere factoren een steeds grotere impact op de klimaatopwarming, waardoor de opwarming van de aarde in een ‘stroom versnelling’ is geraakt. Zo zijn de veengronden aan het ontdooien waar altijd permafrost heerste zoals in Canada, Alaska en Siberië. Nadat ze zijn ontdooid, gaan ze door de lage waterstand en bacteriewerking, verrotten en komt de opgeslagen Co2 vrij. Maar ook de vele bosbranden die veroorzaakt worden door de droogte maken dat de opgeslagen Co2 in het hout vrij kom. Momenteel zijn er vooral ook veel bosbranden in Siberië, waarbij tonnen Co2 vrij komen. Ook dode bomen die verrotten hebben het zelfde effect als de veengebieden die ontdooien. Dode bomen zijn er door de droogte, met name een te lage grondwater spiegel en door aantasting van insecten omdat ze geen weerstand meer kunnen bieden omdat ze door de droogte verzwakt raken. De houtkevers tasten deze verzwakte bomen op grote schaal aan in Europa maar ook Canada en Het noorden van de USA. De kevers en andere insecten nemen in aantal toe omdat er meer voedsel is, maar ook omdat er geen strenge winters meer zijn en de temperatuur toeneemt.

Bomen houden meer Co2 vast dan er in fossiele brandstoffen in de bodem zit

Alle bomen op aarde bevatten meer Co2 dan er aan Co2 in de bodem vast wordt gehouden in de fossiele brandstoffen. Belangrijk is dat we de bomen in leven moeten houden en hoe meer we er zouden aanplanten, hoe meer Co2 er wordt vastgelegd.

Door de klimaatopwarming zijn er wereldwijd veel bosbranden, waardoor de Co2 die vast gelegd is in het hout, opnieuw vrijkomt in de atmosfeer. Het gevolg is dat de temperaturen waar voorheen bos heeft gestaan wel tot 3 graden kunnen stijgen. Net als onze oceanen zorgen de bossen dat de lucht koel blijft en de temperaturen op aarde stabiel is. Bomen slaan niet alleen de Co2 op die wij o.a veroorzaken door verbranding van fossiele brandstoffen, ze halen vocht uit de grond en geven dit af als waterdamp. Hierdoor veroorzaken ze regionale en wereldwijde neerslag patronen en omdat ze de zonnestralen absorberen, zorgen ze dat het klimaat ook koel blijft. Zonder bossen zou de aarde veel sneller opwarmen en waren we al voorbij de opwarming van 1,5 graden en onderweg naar 2 graden. De bossen nemen elk jaar een 28% van de CO2 op van de wereldwijde totale uitstoot van Co2. Ook de oceanen nemen een kwart voor hun rekening, maar die warmen nu al te snel op, waardoor poolijs begint te smelten en het oceaanleven deels dood gaat. Alleen door bomen bij te planten op een grondgebied ter grootte van twee keer Europa, kunnen we de Co2 weer terug brengen naar het niveau zoals het was zo’n 200 jaar geleden. Momenteel wordt ons klimaat warmer en warmer en de opwarming versnelt omdat bossen/oerwouden nog steeds gekapt worden, door bosbranden en het ontdooien van veen op de poolkappen. De laatste tien jaar hebben we dan ook steeds meer hitte records en dat gaat ten koste van alles wat leeft op aarde. Momenteel nemen ook de plagen toe zoals de processierups, teken, muggen, vliegen maar ook de houtkevers. Deze houtkevers gaan ‘ons’ de genade klap geven, wat betreft de opwarming van de aarde, doordat ze met name alle naaldhout bossen zullen vernietigen. Doordat deze bossen ook verdwijnen en hiervan de Co2 ook in de atmosfeer terecht komt, neemt de opwarming van de aarde alleen maar sneller toe.

Er zijn honderden soorten houtworm kevers

De term houtworm is een verzamelnaam voor verschillende soorten hout etende larven, van de houtwormkevers. De enkel soorten houtworm die in Nederland in huis en schuren schade aan richten zijn de Gewone Houtwormkever, de Grote Houtwormkever en de Boktor. De volwassen houtworm kevers zelf leveren geen schade op aan het hout of aan boomsoorten, de larve wel. De kevers leggen de eitjes onder de boomschors met soms wel met honderden tegelijk. Uit de eitjes komen de larven die zich voeden aan het hout. Meestal leven deze larven op dood hout en vandaar ze ook in huis zich tegoed kunnen doen aan planken of houten meubilair.

De houtworm larven kunnen wel tien jaar lang in het hout blijven knagen, voordat ze zich verpoppen. De daaruit komende kevers komen vervolgens uit de ronde gaatjes. De volwassen kevers paren, waarna de vrouwtjes hun eitjes leggen en de cycles van ei, larf, pop en kever weer opnieuw begint.

De boktor en de gewone houtworm kever

De in huis of oude schuren voorkomende houtworm is voor de mens het meest bekend omdat ze schade aan kunnen richten aan nieuwe en oude gebouwen.

De boktor

De boktor is het gevaarlijkst omdat de larve grote gaten boort door het hout van enkele mm groot. De witte larve zijn 3 cm groot en de boktor ook. De boktor zelf is bruin of rood ,langwerpige met voelsprieten en richt zelf geen schade aan. Het is de larve van de boktor die zich door hout tot de kern weet heen te knagen. De gewone houtwormkever is enkele enkel mm groot en de larve ook waardoor de gaatjes in het hout net een mm zijn. De larve van de gewone houtworm kever blijft net onder het oppervlak van het (spint) hout en richt op korte termijn veel minder schade aan als de boktor.

De Spinthoutkever

De Spinthoutkever legt zijn eitjes in scheurtjes van de barst, waaruit de larven komen. De Spinthoutlarve kever komt voor in spinthout dat de buitenste ringenen zijn van de stam zijn en waarvan het hout lichter en zachter is als het kernhout. De larve van de kevers zijn te vinden in dood spinthout van loofbomen zoals, essen, eiken, walnoten en tropische soorten zoals rotan, bamboe en meranti. Waar dit houtinsect in verschilt van de meeste andere soorten, is dat hij vooral voorkomt in opgeslagen of verwerkt hout zoals, schilderijlijsten, triplex, betimmeringen en vloeren. De kever komt af op drooghout en behoort daarmee tot de drooghoutboorders met een vochtpercentage van minmaal 7%.

Lepenspintkevers

Nederland is zijn oer Hollandse boom de iep bijna verloren door toedoen van een schimmel die de iepenspintkever overbrengt. De kever zet haar eitjes af in de bast van een verzwakte of dode boom. Gezonde bomen worden dus met rust gelaten, maar kunnen worden besmet als een boom in de omgeving wordt aangetast, bijvoorbeeld doordat de wortels contact maken. Door iepen haardhout met barst te transporteren, kan de besmette iepenspintkever zich ook verspreiden. De kevers vliegen van mei tot september en hebben een bereik van enkele kilometers.De gewone dennenscheerder Deze houtkever vermenigvuldigd zich uitsluitend in kwijnende bomen met een sterk verminderde harsdruk of gevelde bomen. In deze bomen legt de bruine kever, 4 mm, in het voorjaar zijn eitjes onder de bast. De larven zijn wit, pootloos met een bruine kop en vreten haaks op de moedergang. Na de verpopping boren de kevers zich vanaf juli naar buiten. De oude en nieuwe generatie kevers gaan voor hun rijpingsvraat of overwintering naar de jonge loten van gezonde bomen en hollen deze uit. Bomen met een leeftijd van 25-40 jaar hebben de voorkeur en door uitholling van de scheuten vormen zich bruine scheuten aan de scheuteinden in de kroon van de boom. Hierdoor worden de dennen als het ware geschoren, omdat de dode takken in de top van de boom hun naalden verliezen.De letterzetter De meest problematische bastkever voor de verzwakte of gevelde fijnsparren is de Letterzetter, die zo groot zijn als een rijstkorrel. De volwassen kever vreet zich door de barst van de fijnspar en maak daar eerst een broedgang voordat ze haar eueren gaat leggen. De larven uitgekomen uit de gelegde eieren in de broedgangen, vreten zich haaks op de broedgangen een kronkelende weg. Er ontstaat een mooi symmetrisch vraatpatroon wat doet denken aan een opengeslagen boek. Het gevolg: de schors komt los te zitten, valt weg en de boom legt het loodje. Soms zitten er wel 20.000 kevertjes op een boom en doen ze razendsnel hun vernietigende werk. Als de dode boom zonder schors wordt opgemerkt, zijn de kleine kevers alweer uitgevlogen naar een andere plek.

Mogelijk 80% van fijnsparren in Gelderland en Achterhoek  dood door schorskever

De keverplagen worden wereldwijd een steeds groter probleem nu de koudere gebieden ook hogere temperaturen krijgen, waardoor de houtkever die slecht tegen de kou en vorst kunnen, nu wel weet te overleven. De houtkever in de Rockies kwam vroeger namelijk alleen in zuidelijker streken op beperkte hoogte voor, nu dan vormen ze een ware plaag.

Een uitbraak van de pijnboomkever in de wouden in de RockyMountains aan de Canadese kant zorgt ervoor dat gehele bossen dood gaan. De dode bossen die langzaam vergaan of rotten, geven de opgeslagen CO2 weer af waardoor de klimaat opwarming wordt verergert.

De kever is ook een levend bewijs van de negatieve wisselwerking tussen de opwarming van de aarde. De ontdooiende veengebieden,  de vele bosbranden en de schade van bossen door de houtkevers zorgen ervoor dat de opwarming van de aarde in een stroomversnelling is geraakt.

Momenteel hebben de houtkevers ondertussen al 35 miljoen hectare pijnboom in de Canadese provincie British Columbia aangetast en ook in het Amerikaanse Colorado is al 6000 km2 bos ten dode opgeschreven door aantasting van deze kever.

Nieuws aantasting door houtkevers in onze buurlanden

De verzwakte fijnspar is de favoriete boomsoort bij de letterzetters. Ook in de Ardennen en de Eifel (België en Duitsland), vindt je op dit moment al enorme gebieden waar kaalslag plaats heeft gevonden omdat de opstanden met fijnsparren zijn aangetast door deze houtkevers. Een plaag aan letterzetters verwoestte afgelopen jaar bijna 300.000 hectare naaldbos in Duitsland. Maar natuurbeheer vreest dit jaar 2019 de schorskever een nog veel bosareaal zal vernietigen. De schade loopt in de miljarden euro’s en er weinig tegen te doen.

Ook Frankrijk, Luxemburg, de Ardennen en andere landen waar de fijnspar en de Sitka spar in bospercelen groeien is de schade groot door de letterzetter.

Bospercelen

De monotone bospercelen zijn dus het meest kwetsbaar voor de boomschors kevers. Daarom wordt er nu overgegaan door Staatsbosbeheer op een gevarieerd bos met verschillende boomsoorten en leeftijden welke het minst gevoelig zijn voor stormen en plagen. Loofbomen zijn ook minder kwetsbaar, maar kunnen niet altijd groeien op zandgronden zonder leemlagen. Grove dennen kunnen dit echter wel, maar voor alle bomen is de droogte funest, omdat ze dan voor houtkevers kwetsbaar worden.

De enigste oplossing is dat we meer aanplanten, minder kappen en minder gebruik gaan maken van fossiele brandstoffen. Mogelijk kunnen deze maatregelen elkaar versterken en kunnen we de aarde nog redden van erger.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Zeldzame grondstoffen zorgen voor interesse in Groenland

Wesley van der Linde

Elektrische auto’s 2030 verplicht, hybrides overbodig

Guido Sparreboom

Nuon Groen met kolencentrale?

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details