Groen Nieuws
Image default

Gezonde voeding essentieel voor de hersenen

Gezonde voeding essentieel voor de hersenen

Het advies voor een optimale gezondheid is gezond eten, daar al onze lichaamscellen waar we uit opgebouwd zijn, daar afhankelijk van zijn om goed te kunnen functioneren. Het beste is een biologische en gevarieerde voeding, met vooral voldoende groente en fruit. Gezonde voeding is ook heel belangrijk voor de hersenen, die het gehele lichaam aansturen en je ziel of persoonlijkheid vertegenwoordigen.

Door bijvoorbeeld veel te roken, overmatig alcohol te gebruiken of door in aanraking te komen met chemische stoffen (zoals bestrijdingsmiddelen), kunnen de hersencellen worden aangetast. Zonder het te merken sterven hersencellen af en daarmee ook ons geheugen en denkvermogen.

Eiwitneerslagen oorzaak dementie

We merken wel dat bij ouderen boven de 60 jaar, het geheugen minder wordt. Dit is een natuurlijk een verouderingsproces, omdat ook de hersencellen ouder worden. Doch in de Blauwe zones op aarde, waar de mensen met gemak 90 jaar oud worden, zijn er veel meer mensen boven de zestig en zelfs honderd jaar, die lichamelijk en geestelijk nog vitaal zijn. Bij de emigranten die in het verleden naar Amerika zijn vertrokken is deze levensverwachting teruggesteld naar ons gemiddelde en ook deze mensen hebben dezelfde welvaartsziektes als waar wij mee kampen. Al vaker is bewezen dat de vitaliteit en hoge levensverwachting in de Blue zones te maken heeft met de levensstijl, ofwel het voedsel en de manier van leven. Omdat dementie en hart- en vaatziekten ook bijna niet voorkomen in de Blue zones is het dus belangrijk dat wij een voorbeeld aan hun nemen.

Bij dementie is het nog niet precies duidelijk wat precies de oorzaak is, maar uit een bevolkingsonderzoek is naar voren gekomen dat er wel factoren zijn die het risico verhogen, namelijk: weinig beweging, een hoge bloeddruk, roken, diabetes, hart- en vaatziekten, ofwel zaken die duidelijk te maken hebben met voeding en beweging.

Maar dementie is een ziekte op zich en we gaan verder met de oorzaken van disfunctioneren van de hersenen, waar we onder verstaan: depressies, psychoses, geheugenverlies, intellectuele aftakeling en ook Parkinson.

Zo kan ons ‘moderne voedsel’ wat bewerkt of te vet is, de verkeerde vetten bevatten en te suiker-rijk zijn, wat ervoor kan zorgen dat de hersenen slechter gaan werken en het geheugen wordt aangetast.

We gaan nog even terug naar de Blue Zones, waar de gezondste mensen leven van deze planeet, die bijna geen last hebben van hartziekten of dementie. Bekend is dat ze niet alleen gezonder zijn maar ook gelukkiger, vitaler, spiritueler en geen stress kennen. Deze mensen eten geen bewerkte voedingsmiddelen, eten onbespoten groente en weinig of geen vlees (gemiddeld circa vijf keer per maand). Groente des te meer zoals bonen, soja, linzen, tuinbonen, groene groente en noten zijn de hoofdingrediënten van het dagelijks dieet van de inwoners. Rode wijn wordt ook gedronken, maar met mate. Bijna alles komt uit de moestuin en is biologisch.

Modern of westers voedsel

Voordat de moderne landbouw (na de Tweede Wereldoorlog) in Nederland zijn intrede deed, werd er voornamelijk biologisch gegeten. Er was minder sprake van de tegenwoordige welvaartsziektes zoals hart- en vaatziekten, dementie, Parkinson en kanker. Dit is ook beter te begrijpen als we ons realiseren dat in de evolutie de genen gedurende miljoenen jaren nauwelijks veranderd zijn, maar de voeding – zeker in de laatste 50 jaar – juist wel. De biochemie en fysiologie van hersenen is nog steeds afgestemd op een “steentijd dieet” dat bestond uit groenten, fruit, wild, vis, peulvruchten en noten, wat overeen komt met het voedsel uit de Blue zones.

Het oerdieet

In de Steentijd bestond de voeding voor een groot deel uit groente en fruit, aangevuld met noten en peulvruchten. Wild en vis kwamen door de jacht ook voor in het voedselpatroon. Het vlees van de jacht is een magere eiwitbron, die echter nu plaats heeft gemaakt voor vet vlees. De gezonde vetten uit plantaardig en dierlijk voedsel zijn in onze tijd aangevuld met bewerkte vetten, die de cellen juist kunnen beschadigen. De verzamelaars in de Steentijd aten daarnaast zoete bessen, ander zoet fruit en honing, een groot contrast aangezien de gemiddelde per persoon nu 50 kg geraffineerde suiker per jaar consumeert. Suiker dat bewerkt is wordt door het lichaam niet herkent en opgeslagen als vet, wat weer slecht is voor het lichaam en de geest (lees blog over suiker). Ook het gebruik van zout kwam bijna niet voor in de Steentijd, maar wordt nu vrijwel overal aan ons voedsel toegevoegd met alle gevolgen van dien (zie ook blog over zout). Omdat we als moderne mens relatief weinig groente en fruit eten, is ook de inname van vezels, vitamines, mineralen en antioxidanten minder.

Gelukkig zijn onze hersenen opgebouwd uit ongeveer 100 miljard zenuwcellen, waardoor bij uitval van veeltallige cellen er nog niets te merken is. Naarmate we ouder worden is het niet ongewoon dat de hersencellen ook verouderen, minder goed functioneren en zelfs uitvallen, zonder dat dat een groot nadelig effect heeft op ons functioneren. Helaas zijn de zenuwcellen, in tegenstelling tot andere cellen in ons lichaam, bij uitval niet in staat om zich door deling te vermenigvuldigen of te vervangen. De schade aan onze hersencellen kan al in een vroeg stadium, door een verkeerde levensstijl, toch op de lange duur wel problemen geven en bijvoorbeeld de oorzaak zijn van een slecht geheugen.

Een extreem voorbeeld zijn de schilders van vroeger, die nog geen verf gebruikten op waterbasis en nog voor het 65e levensjaar last kregen van het Organisch Psycho Syndroom (OPS), of ook wel ‘schildersziekte’. De schilders, maar ook werknemers, die dus bloot gesteld werden aan chemische stoffen, kregen te maken met klachten als vergeetachtigheid, geheugenverlies, concentratiestoornissen, moeheid, somberheid en snel geïrriteerd zijn of verhoogde prikkelbaarheid. Daarnaast kwamen ook oriëntatiestoornissen, minder ruiken, depressiviteit of hoofdpijn voor.

Een andere vijand van cellen, met name de zenuwcellen, is de verminderde bloedtoevoer, die na het 50e jaar afneemt. Dit wordt veelal veroorzaakt door suikerziekte, hoge bloeddruk, verdikte halsslagader, enz. Hierdoor komt de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen in gevaar, met als gevolg dat het geheugen en de intelligentie wordt verminderd.

In ons lichaam zijn er veel processen gaande waar we gelukkig weinig of niks van merken. Ons voedsel komt uiteindelijk aan bij de cellen waar we uit opgebouwd zijn en geeft de energie die nodig is om warm te blijven, voor de celdelingen, eiwitomzetting etc. Bij deze stofwisseling komen er bijproducten vrij die we vrije radicalen noemen. Dit zijn eigenlijk een soort afvalstoffen. Deze afvalstoffen kunnen onschadelijk worden gemaakt door antioxidanten die veel uit groente en fruit afkomstig zijn. Echter, bij veel drinken van alcohol en roken worden de afvalstoffen verhoogd en dan zou je in theorie met meer antioxidanten deze weer onschadelijk kunnen maken. In de praktijk eten we ongezonde voeding en zorgen we ervoor dat we juist meer vrije radicalen aanmaken. Hoe meer vrije radicalen in je lichaam, des te groter de kans op ziekten zoals hart- en vaatziekten, kanker en mogelijke beschadiging van de hersenen.

Niet alleen onze stofwisseling zorgt voor de aanmaak van vrije radicalen, deze kunnen ook van buitenaf je lichaam binnendringen, door bijvoorbeeld luchtvervuiling of (bij chemicaliën) door je huid. Naast ziektes kunnen de vrije radicalen het verouderingsproces verhogen. Soms is dat al te zien bij een stevige roker aan de huid.

Vrije radicalen verstoren de cel werking en kunnen zich heel eenvoudig aan andere cellen binden. Deze moleculen/atomen (vrije radicalen) zorgen voor een verstoring van het proces van de desbetreffende cel. Een verstoring van de celstofwisseling kan als gevolg hebben dat het DNA daarbij ook wordt beschadigd en er kanker ontstaat.

De antioxidanten beschermen ons lichaam doordat de vrije radicalen geneutraliseerd. In goede voeding zitten veel antioxidanten en het lichaam kan ook zelf antioxidanten aanmaken om al deze vrije radicalen onschadelijk te maken. Ook hier weer geldt onder goede voeding het eten van voldoende groente en fruit, noten, peulvruchten, vis, groene thee etc.

Niet alleen vrije radicalen en de bloedtoevoer bepalen het lot van de hersenen: ook hormonen, lichaamsbeweging en de mate waarin de hersenen gebruikt worden spelen een belangrijke rol in de werking.
Het hormoon oestrogeen verjongt bijvoorbeeld het geheugencentrum (hippocampus*) door de groei van dendrieten en synapsen te stimuleren en vrije radicalen onschadelijk te maken.

Langdurige stress

(verhoogde gehaltes aan stresshormonen als adrenaline*) laat de dendrieten juist verschrompelen en de hippocampus* slinken. Lichaamsbeweging helpt zenuwcellen zich tegen beschadiging te beschermen door meer eiwitten aan te maken en wanneer de hersenen veel gebruikt worden, worden er meer synapsen, dendrieten en bloedvaten in de hersenen gevormd! Het bezitten van meer synapsen, dendrieten en neuronen vertraagd achteruitgang van de hersenen. Verder worden het lichaam en de geest positief beïnvloedt door gelukkig zijn (vrienden, uitdaging), ontspanning (geest vrijmaken door een positieve rustgevende afleiding), voldoende slaap, voldoende drinken en minstens een half uur per dag actief te bewegen

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Landbouw bestrijding middelen erg ongezond

Guido Sparreboom

Geraffineerde voeding fabriek en gemaksvoedsel

Guido Sparreboom

Kanker voorkomen door biologische voeding en beweging

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details