Groen Nieuws
Image default

Marktaandeel biologisch voedsel

Historie voeding

Onder andere door de hongersnood tijdens de Tweede Wereldoorlog en de zogenoemde babyboomer gelijk na de oorlog is de nadruk in de Nederlandse landbouw op productie komen te liggen. Via grote, gespecialiseerde boerenbedrijven en door het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen lukte het om steeds hogere opbrengsten te halen. Door het steeds verder opjagen van het groeiproces raakten bodem en dieren letterlijk uitgeput.

De ecologische landbouw

is pas in de zestigerjaren ontstaan. Steeds meer mensen maakten zich zorgen over de mogelijk schadelijke gevolgen van het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Ze startten zelf boerderijen waar ze gewassen verbouwden zonder die chemische bestrijdingsmiddelen te gebruiken.

Biologische landbouw

De doorbraak voor de biologische landbouw komt in de tachtiger jaren. Veel mensen willen gebruik maken van ‘milieuvriendelijke producten’ en ‘gezond leven’. Consumenten van verse biologische producten nemen geen genoegen meer met verwerkte producten die niet biologisch zijn. Steeds meer voedingsmiddelenproducenten springen hierop in en gaan (ook) biologische producten verwerken

Milieu- en diervriendelijke

In een reactie hierop ontstond de biologische landbouw, een milieu- en diervriendelijke vorm van landbouw. Uitgangspunt voor de biologische boeren was dat er geen ‘onnatuurlijke’ producten zoals kunstmest of diergeneesmiddelen gebruikt worden. Pas later is ‘biologisch’ ook bij een groep consumenten in beeld gekomen, die (gezonde) voedingsmiddelen willen die zonder chemische bestrijdingsmiddelen geteeld zijn en diervriendelijk geprocuceerde vleesproducten.

Ondanks de aanhoudende groei blijft biologische voeding nog altijd een niche. In 2016 is het marktaandeel niet meer dan 3% van de omzet aan voedingsmiddelen als biologische aan te merken. Nederland ligt achter op de meeste EU-landen. Koplopers zijn Oostenrijk, Denemarken, Zwitserland, Zweden en Duitsland met marktaandelen van 4 tot 8%.

Marktaandeel biologisch voedsel

De vooruitzichten zijn dat de markt in 2020 bijna verdubbeld zal zijn van nu 1,14 naar ruim 2 miljard euro als gevolg van een toenemende aandacht voor ecologische houdbaarheid en gezondheid bij de consument en een toenemend aanbod in de supermarkten. Mondiale spelers zullen toetreden tot het speelveld van de biologische landbouw en voeding, zoals McDonalds, Pepsico, Nestle, Unilever en Starbucks. Chemiereuzen als Basf, DSM en Syngenta hebben aangekondigd te gaan investeren in biologische bestrijdingsmiddelen, omdat ze verwachten dat de biologische landbouw in 2030 10% van het totale areaal zal omvatten

Wereld

Het areaal biologisch wereldwijd is in 2016 ligt ongeveer op 50 miljoen hectare. Australië dat 100 keer groter is als Nederland met een gelijk aantal mensen, heeft de meeste biologische landbouwgrond. 97% daarvan is echter grasland. Op nummer twee staat Argentinië – met 3,1 miljoen hectare – en op nummer drie de Verenigde Staten met 2,2 miljoen hectare

Europa

In Europa ligt dat ongeveer op 12 miljoen hectare biologisch geproduceerd. Dat is ongeveer 6% van het totale landbouwareaal. Gemiddeld komt er elk jaar 6% aan areaal voor biologische landbouw bij. Toch ligt 78% van de grond van biologische bedrijven in de 15 oude EU-lidstaten. Er zijn circa 250.000 biologische land- en tuinbouwbedrijven. Hiervan komt 83% uit de 15 oude lidstaten van de Europese Unie.

Controle

Geen sector in de voedingsbranche die zulke strenge en precies omschreven regels kent als de biologische landbouwproductie en -verwerking. De consument mag er op rekenen dat voor de niet onaanzienlijke meerprijs in de winkel hij de zekerheid heeft dat biologisch ook echt biologisch is. Skal is door de Rijksoverheid aangewezen om toezicht te houden op naleving van de wettelijke biologische productievoorschriften, die zijn vastgelegd in Europese verordeningen. Ondanks een toename van het risicogerichte en onaangekondigde inspecties blijft het aantal overtredingen beperkt tot circa 1%.

De supermarkten

Realiseerden in 2015 18.5 % groei in hun omzet in biologisch. De omzetstijging van de totale levensmiddelen bedroeg ruim 3 %. Daarmee groeit biologisch veel harder dan de reguliere markt. Het aandeel biologisch in de retail (supermarkt en speciaalzaak) bedroeg in 2015 ruim 4,3%. In de eerste helft van 2016 zet deze groei bij de supermarkten zich door. De speciaalzaken wisten hun omzet in 2015 te stabiliseren.

De groei van het biologisch

Areaal in Nederland kan de groei niet bijhouden. In 2015 daalde zelfs het aantal hectares gecertificeerde grond met 0,6%. Gelukkig is in het voorjaar 2016 een nieuwe trend zichtbaar: steeds meer boeren melden zich bij Skal Bio controle om om te schakelen.

Economisch

Resultaten worden niet gekoppeld aan de kosten van gezondheid, milieu en bijvoorbeeld de opwarming van de aarde. Maar uiteindelijk betalen we met z’n allen daar toch de rekening voor.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Dreigt een voedseltekort door klimaatverandering

Wesley van der Linde

Hoe duurzaam is biologisch vlees?

Guido Sparreboom

Groente duurder door politiek of door multinationals?

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details