Groen Nieuws
Image default

Nederland 65 miljoen jaar terug geheel onder water

Kalksteen

Bestaat voor 96% uit kalk en voor de resterende 4% uit sporenelementen zoals ijzeroxiden. Deze gesteente is een sedimentatiegesteente. Dat wil zeggen dat de mergel in laagjes is gevormd op de bodem van een ondiepe subtropische zee. Deze ondiepe en warme zeeën waren tijdens de Krijt-periode, over de gehele wereld te vinden en ook Nederland was in die tijd een grote zee. De kalksteen die toen gevormd is kan nu nog in Limburg worden gevonden. Voor zover we weten is kalksteen al vanaf het begin van onze jaartelling voor verschillende doeleinden gebruikt. Zo zou mergel al vanaf de begin jaren gebruikt zijn als meststof en kalksteen door de Romeinen als bouwmateriaal. In de middeleeuwen werd kalksteen ook gebruikt om vestingen, kastelen, beelden, kerken en boerderijen van te bouwen. In de 11e eeuw werd van kalksteen het kasteel Valkenburg bij Maastricht, in zijn geheel opgetrokken van kalksteen. Kalksteen wordt nog steeds gebruikt voor de fabricage van cement.

Mergel

Oorspronkelijk was het woord ‘mergel’ een verzamelnaam voor alle kalkhoudende gesteenten die een zachte kalk structuur bezaten. De limburgse mergel is eigenlijk geen mergel maar een kalksteen. De samenstelling van mergel verschilt per groeve en zelfs binnen een groeve. We noemen een gesteente kalksteen als het meer dan 85 procent kalksteen bevat. We mogen pas over mergel spreken, als de grond slechts voor 25 tot 75 procent uit kalksteen bestaat en voor de rest uit klei. Door de grote hoeveelheid klei is de mergel een zachte steen die gemalen gebruikt kan worden voor kalkbemesting.

nederland

Kalksteen en mergel zijn ontstaan in de Krijt periode

Het Krijt beslaat een geologisch tijdvlak dat duurde van ongeveer 145 tot 66 miljoen jaar geleden. Het Krijt was een periode met een relatief warm klimaat en zorgde hierdoor voor een hoge zeespiegel. De concentraties van het broeikasgas CO2 was dan ook veel hoger gedurende deze periode. Vanaf het begin van de Krijt-periode, liep de temperatuur langzaam verder op, waardoor de ijskappen smolten en de zeespiegel zijn hoogste punt bereikte. Door de stijging van het zeewater, kwamen grote delen van wat nu land is, onder water te staan. Ook Nederland was in die periode geheel onder water en had een warm klimaat.

Het klimaat

De Krijt periode kenmerkt zich dus doordat het een stuk warmer was en een hoge zeespiegel. Zelfs op de Noordpool waren jaartemperaturen gemiddeld hoger dan in Nederland nu het geval is. Tijdens het Vroeg-Krijt ontbraken nog de bloemplanten en het waren vooral varens die de ondervegetatie vormde in de ( boomvaren) bossen en grassen waren te zien op de open vlakten. Bloemplanten ontstonden pas tijdens het Midden-Krijt en waren rijk vertegenwoordigd in het Laat- Krijt. De zeetemperaturen waren ook veel hoger dan nu het geval is, dat deels ook veroorzaakt werd door warme zeestromingen en deels door de broeikasgassen van o.a vulkanen. Vooral in het Vroeg-Krijt werd de zee bevolkt door onder andere kalkdiertjes en ammonieten, slakken en tweekleppige schelpen. Het zeeleven in het Late-Krijt bestond uit nog meer verschillende diersoorten dan in het vroege-Krijt. De ondiepe zeeën bestonden uit zeegrasvelden en koraalriffen en zeeën die gedomineerd werden door kalkdiertjes en kalkalgen. In en op de zeebodems leefde een rijkdom aan kreeftachtigen ( krabben en kreeften) weekdieren (slakken, wormen) en stekelhuidigen (zeesterren en zee-egels). De Krijtzee Tegen het eind van het Krijt stond de zeespiegel ongeveer 250 meter hoger dan nu en maakte dat dus de meest laag gelegen gebieden in de wereld zoals Nederland onder water stonden. Tijdens de Krijt-periode leefde er vele kalkdiertjes en kalkalgen. Samen met andere schelpdieren vormde ze de Krijtzee. De Krijtzee was een ondiepe tropische zee die overal in de wereld te vinden waren. Ook een groot deel van Noord-Europa was in die tijd geheel overspoeld. In deze zee zijn dus in de Krijt-periode, de krijtlagen of sedimenten afgezet door de eencellige kalkdiertjes en algen. Samen vormde ze een dikke laag kalksteen, die nu in Zuid-Limburg aan het oppervlak komen en de mergelgroeve vormen.Einde Krijt

Het Krijt eindigde ongeveer tegelijk met het uitsterven van de Dinosaurus, zo’n 65 miljoen jaar terug. Deze reuze reptielen leefde op het land, maar zwommen ook in het zeewater. De vogels en zoogdieren waren net begonnen in de evolutie en ook de bedektzadige planten deden in deze periode hun intrede. De meteoriet inslag van 65 miljoen jaar terug, maakte een einde aan de reuze reptielen en ook ander zeeleven zoals ammonieten, reuzen haaien en reuzen zeeschildpadden stierven hierdoor massaal uit.

De mergelgroeve

De kalksteen groeven in Nederland waar ze in het verleden kalksteen uit haalden, is nog steeds te vinden bij in de Sint Pietersberg bij Maastricht. Deze kalksteen is dus gevormd nadat kleine organisme dood gingen en naar de zeebodem zonken en daar een laag van kalk sediment vormde. Door de druk en ook door chemische processen veranderde het sediment in kalksteen. In Italië gingen deze processen door de druk in de aarde nog een stapje verder en veranderde het kalksteen in marmer. Na miljoenen jaren heeft er zich dus in de Krijtzee een dikke kalklaag gevormd, die wel honderden meters dik kon worden. We noemen deze laag sedimentgesteente. Zo’n 65 miljoen jaar geleden trok de zee zich terug en kwamen de kalkafzettingen soms aan de oppervlakte te liggen zoals in Zuid-Limburg en op enkele plekjes in de Achterhoek en Twente.

De slavernij is nog niet voorbij door de multinationals

Guido Sparreboom

Carnaval in binnenstad van Breda

Wesley van der Linde

De verkleuring van de bladeren

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details