Groen Nieuws
Image default

Nederland de hoogste stikstofvervuiling ter wereld?

De landbouw staat te boek als de grootste bron van stikstof (ammoniak). Het Europees Hof deed in november 2018 uitspraak in de zaak over het Nederlandse beleid rondom stikstof. Het Europees Hof oordeelt dat de Nederlandse overheid vergunningen alleen nog mag verlenen op basis van daadwerkelijke milieuwinst. Het programma zal moeten worden aangepast. De uitspraak van het Europees Hof is precies in lijn met onze zorgen en kritiek op het PAS: de natuur moet vanaf nu beter worden beschermd. Dit is het advies van het Europees Hof aan de Raad van State. Op 29 mei 2019 oordeelde de Raad van State dat niet langer vergunningen mogen worden verleend op basis van de PAS voor activiteiten die leiden tot meer stikstofuitstoot. Voortaan moet vooraf bewezen worden dat de natuurwaarden niet worden aangetast.

Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) stelde na de uitspraak onder voorzitterschap van de heer Johan Remkes een adviescollege Stikstofproblematiek in. Het adviescollege krijgt de opdracht om met aanbevelingen en oplossingsrichtingen te komen over hoe om te gaan met vergunningverlening. De commissie erkent de urgentie voor natuurherstel en komt met een vergaand pakket aan maatregelen om de Nederlandse stikstofuitstoot terug te dringen; uiteenlopend van snelheidsverlaging op Rijks- en provinciale wegen tot krimp van de veestapel. Alle sectoren zullen naar rato moeten bijdragen aan de emissiereductie

Nederland heeft vergeleken met het buitenland een veel groter stikstof probleem

In Nederland is er veel te veel stikstof. Dat zorgt voor grote problemen in de natuur en tast ook de gezondheid van mensen aan. Daarom heeft de overheid al voor enkele jaren maatregelen genomen en aangekondigd die dit teveel aan stikstof terug moeten dringen. De overdaad aan stikstof wordt veroorzaakt door de landbouw, het verkeer en de industrie. Veel stikstof komt vrij in de veeteelt al gevolg van mest en kunstmest. Hierdoor komt stikstof in verschillende vormen vrij in onze omgeving (bodem, lucht, water).

veeteelt veroorzaakt veel ammoniak

Een veelvoorkomende stikstofverbinding van mest is ammoniak dat zich verspreidt door de lucht en slaat neer (depositie) in onze natuurgebieden. Sinds 1997 is geen duidelijke daling gemeten in de depositie van ammoniak. In een paar natuurgebieden neemt de neerslag van ammoniak zelfs toe (bron RIVM)

Boeren protest tot twee maal toe deze maand op het Malieveld in Den Haag

Bij de protesten op 1 oktober en vervolgens op 16 oktober ’19, trokken  duizenden boeren te voet of met hun trekkers naar het Malieveld in Den Haag om te protesteren. Ook waren er opnieuw duizenden boeren en sympathisanten die zich met borden met leuzen en al toeterend en roepend zich lieten horen. Het ging opnieuw om te protesteren tegen het verscherpte stikstofbeleid van de regering. Ze vinden het ten onterechte dat zij alleen voor het stikstof moeten opdraaien. Doch de stikstofproblematiek treft verschillende sectoren, ook de bouw, bedrijven  of de fabrieken. Maar bij elkaar geeft het een onzekere toekomst voor boeren en bouwbedrijven waar de bouwprojecten van stilgelegd zijn of waarbij de uitbreidingsplannen zijn bevroren.

Hoeveel stikstof stoot de landbouwsector uit?

Volgens de berekeningen van het RIVM stootte de veeteeltsector in 2017 zo’n 94 miljoen kilo stikstof uit in de lucht en de landbouw (kassen, tractoren) zo’n 12 miljoen. Daarbij zorgde de mest dat er 225 miljoen kilo in de bodem kwam en grondwater.Het verkeer en de industrie – de andere twee grote uitstoters – stootten in hetzelfde jaar respectievelijk 44,79 miljoen en 16.9 miljoen kilo stikstof in de lucht uit. Ofwel de veeteelt stoot twee keer zoveel stikstof uit in de lucht als verkeer en industrie! Veel boeren vinden het onbegrijpelijk dat de politiek vooral de landbouw de schuld geeft en niet de luchtvaart, terwijl deze sector door de jaren steeds maar meer uitbreidt en uitstoot, zowel stikstof als CO2. De luchtvaart stoot volgens de modellen echter veel minder stikstof uit dan de landbouw, namelijk 1,2 miljoen kilo. De uitstoot van de landbouw is met deze berekening van het RIVM 88 keer zo hoog.

Stikstof in de bodem 

Het grootste deel van de stikstof (bijna 60%) van wat aan stikstof als mest de bodem ingaat, wordt door het vee als veevoer weer opgenomen en vastgelegd in producten als vlees, melk en eieren.

Maar 94 miljoen kilo stikstof wordt uitgestoten  in de lucht en die laatste vorm van uitstoot, via de lucht, is waar het in deze discussie veel over gaat. Dat stikstof daalt neer en dat is slecht voor de natuur.

De gangbare landbouw kan duurzamer en biologische landbouw is de beste oplossing. De stikstofcrisis wordt gebruikt als moment om ons landbouwsysteem fundamenteel anders in te richten, maar niet om boeren failliet te laten gaan. Het is noodzakelijk, maar hoeft niet te betekenen dat er opnieuw grote investeringen gedaan moeten worden, wel een ander landbouw beleid of door minder vee.

De Nederlandse landbouw importeert veel grondstoffen uit het buitenland, vooral als voer voor de veeteelt. De Nederlandse productie van dierlijke producten vraagt 17.000 km2, ofwel circa driekwart van het Nederlandse landbouwareaal. Minder dieren houden is dus een oplossing. Van de melk gaat nu twee derde de grens over. Het businessmodel is exporteren. Dat zouden we beter moeten organiseren: minder produceren, maar wel van hogere kwaliteit en voor een betere prijs.”

Duurzame landbouw betekend efficiënter werken

Verduurzaming van de landbouw hoeft niet automatisch te leiden tot opbrengstvermindering. Zo blijkt dat de meest duurzame land en veeteelt bedrijven een lager bodemoverschot stikstof en fosfaat hebben. Het bestrijdingsmiddelengebruik is niet alleen ook lager, ook het water- en energiegebruik is bij deze duurzame bedrijven lager.

Problematiek stikstof voor de beschermde natuurgebieden

Overdaad aan stikstof is een groot probleem voor de natuur. Het verrijkt de bodem, waardoor we zeldzame planten die het goed doen op voedselarme grond terrein verliezen.  Zo verdringt bijvoorbeeld de brandnetel de zeldzame orchidee. Dieren en insecten die van de zeldzame planten leven, verdwijnen hierdoor ook.

Ammoniak uit de landbouw is bovendien giftig voor kwetsbare mossen en korstmossen. Vooral in voedselarme natuurgebieden, met bijvoorbeeld heide, duinen en hoogveen, neemt door de neerslag van ammoniak het aantal planten en dieren af.

De ‘vergroening’ van de landbouw wordt met de dag zichtbaarder

Steeds meer bedrijven nemen hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en proberen milieubelastende activiteiten, waar mogelijk ook te reduceren. Als de bijensterfte doorzet hebben heeft de consument een voedsel probleem en de boeren een lager inkomen. Indien de insectensterfte zich in dit tempo doorzet, stort niet alleen het  ecosysteem volledig in, maar ook de agrarische sector.  Uit een recent uitgebracht rapport blijkt dat in de afgelopen 30 jaar 75% van alle insecten zijn uitgestorven. Ook teveel stikstof (ammoniak door mest) in de bodem is niet goed voor het bodemleven, wat weer effect heeft op de insecteneters. Doormiddel regelgeving wordt de natuur voor wat het waard is gespaard. Om er voor te zorgen dat er ook een bijdrage wordt geleverd aan biodiversiteit, milieu- of klimaatkwaliteit, moet elke landbouwer met meer dan 15 hectare bouwland zo’n 5 procent van de oppervlakte bouwland gebruiken als ecologisch aandachtsgebied.

De veeteelt houder moet minderen met een te hoge uitstoot van stikstof

Andere maatregelen die kunnen helpen tot een vermindering van de stikstof uitstoot is door bij de varkenshouderij de luchtwassystemen die er voor moeten zorgen voor de normemissiereductie van ammoniak. Door luchtwassers in varkensstallen te plaatsen, wordt een groot deel van de stikstof uit stallucht gezuiverd voordat de lucht de stal verlaat.

En voor melkveehouders is een goede oplossing : laat koeien vaker in de wei lopen, voeg minder eiwit in voedsel en door mest verdunnen met water. Dit is gebleken uit een proef van de Wageningen Universiteit. Hiermee kan de uitstoot van ammoniak (de belangrijkste bron van stikstof in de melkveehouderij), drastisch worden vermindert. Ammoniakuitstoot ontstaat met name als mest en urine zich mengen. Dat gebeurt vooral in de stal, dus door koeien meer buiten laten lopen, vermindert deze uitstoot. Ook door toevoegen van water aan de mest die over het land wordt uitgereden, beperkt de ammoniakuitstoot. Door deze 3 methoden toe te passen krijg je een  ammoniakreductie van 25- 40 procent.

Compenseren door vergroten van de natuur door aanplant van bomen

Bomen die biologisch geteeld zijn of door natuurlijke opgroei, kunnen de uitstoot van Co2 enigszins compenseren en er voor zorgen dat de natuur zich kan herstellen. Natuurbeheerders zoals Natuurmonumenten krijgen subsidie om herstelwerkzaamheden uit te voeren en bomen aan te planten. Stikstof wordt ook deels opgeslagen en bomen zijn hard nodig voor het herstel van de natuur.

 

Zomertijd of wintertijd wat gaat Nederland kiezen?

Wesley van der Linde

Bodem nog steeds te droog voor nieuwe aanplant

Wesley van der Linde

Nederland 65 miljoen jaar terug geheel onder water

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details