Groen Nieuws
Image default

Onze toekomst op een planeet met meer uitstoot van broeikasgassen

Door de aanwezigheid van broeikasgassen die van nature in onze atmosfeer zitten, hebben we het leven op aarde te danken. Zonder broeikasgassen zou het gemiddeld 33 graden kouder zijn, ofwel te koud voor planten, dieren en mensen.

Broeikasgassen worden veroorzaakt door

Zo’n 65 % van de totale uitstoot van broeikasgassen is CO2 die afkomstig is van verbranding van fossiele brandstoffen veroorzaakt door de industriële revolutie van de afgelopen 200 jaar. Zo’n 10% is het gevolg van ontbossing en vrijmaken van natuurgronden ten behoeve van landbouw en ook veeteelt. Methaan zorgt voor 15% van de totale uitstoot, lachgas is de derde boosdoener met 6%.

Wat merk je van de klimaatveranderingen tot nu toe

De laatste 10 jaren hebben we veel hitterecords gehad in Nederland. De gemiddelde temperatuur is dan ook in ons land de afgelopen honderd jaar met al 1,9 graden gestegen – bijna dubbel zoveel als de gemiddelde opwarming wereldwijd. Het aantal zomerse dagen per jaar nam hier met bijna 20 toe, het aantal vorstdagen met ongeveer 20 dagen af. De hoeveelheid neerslag is met ruim 20 % gestegen. In Nederland, maar ook wereldwijd zijn de gevolgen dus duidelijk merkbaar en droogte, hittegolven en overstromingen zijn overal toegenomen. In warme landen zorgt de extra verhoogde temperatuur vaak voor ondragelijk leefomstandigheden maar ok voor natuurrampen veroorzaakt door tornado’s, bosbranden en overstromingen. De materiële schade en schade aan ecosystemen is enorm. Maar ook de gezondheid schade en mislukte oogsten.

Een meteoriet of super vulkaan kan natuurlijk ook roet in het eten gooien

Dat het klimaat in zeer korte tijd verandert, door extreme omstandigheden zoals een vulkaan of meteoriet inslag heeft zich al bewezen. Zo is 65 miljoen jaar geleden een meteoriet op het Mexicaanse schiereiland Yucatán ingeslagen, waardoor o.a de dinosaurus zijn uitgestorven. Door de stofwolken werd het zonlicht verduisterd, waardoor de temperatuur op aarde in korte tijd werd verlaagd en het proces van fotosynthese beïnvloedde, waardoor plantengroei bijna stopte en de planteneters geen of onvoldoende voedsel hadden.

Mens al bijna eerder uitgestorven

Ook de mens is al bijna uitgestorven bij een uitbarsting van een supervulkaan. Bij de supervulkaan Toba op Sumatra kwam 74.000 jaar terug, zoveel as vrij dat de zon voor langere tijd werdt verduisterd en het leven op aarde voor enkele jaren te leiden had door lagere temperaturen en voedselschaarste. Ook nog niet zo lang geleden In 1815 heeft de uitbarsting van de supervulkaan Tambora op het Indonesische eiland Soembawa er in drie maanden voor gezorgd dat grote stof- en aswolken een hoogte bereikte van van 45 kilometer hoogte en de zon verduisterde. De zomer veranderde ook in Europa in een winter, met sneeuw en nachtvorst waardoor de oogsten mislukten en er ook in Europa en de Verenigde Staten een hongersnood ontstond en er voor zorgde dat tienduizenden mensen omkwamen.

Broeikasgassen zijn de oorzaak van ons probleem NU

Supervulkanen hebben we niet in de hand en het is nog maar de vraag of we ooit in staat zijn om een grote meteoriet inslag te voorkomen. Het gevaar zal altijd blijven, maar daarom zijn we als mens ook zo nietig en kwetsbaar. De grote meteoriet inslag en super vulkaanuitbarstingen in het verleden zorgen de aswolken en voor een zonsverduistering, waardoor de temperatuur zakt. De zonnestralen konden immers het aardoppervlak bijna niet meer bereiken. Maar het probleem waar we nu inzitten dat een belangrijk deel van de zonnestralen nog wel het aardoppervlak kunnen bereiken, maar de warmtestraling die het oplevert juist vast worden gehouden. De broeikasgassen veroorzaakt door de industriële revolutie en verbruik van fossiele brandstoffen heeft er voornamelijk voor gezorgd dat de temperatuur op aarde sterk is toegenomen. Het is ongelofelijk maar een feit is dat mensen invloed hebben op de temperatuur op aarde en we zitten nu al met de gevolgen daarvan. Inplaats dat de temperatuur afneemt, wordt het steeds warmer. De broeikasgassen zoals Co2, methaan, lachgas en waterdamp vormen een steeds dikker wordende laag in de atmosfeer, waardoor de temperatuur evenredig toeneemt.

De opwarming van de aarde van 1 graden in 200 jaar is al rampzalig gebleken

De hele aarde is het sinds de industriële revolutie of de laatste 200 jaar zo’n 1 graad gestegen. Doordat zeestromingen de temperatuur op aarde beïnvloeden, is de opwarming van de aarde ongelijk verdeeld en in Nederland is de gemiddelde temperatuur sindsdien 1,9 graad gestegen en in Siberië zelfs al 3 graden. Rond de tropen en boven de oceanen is de opwarming minder hard gestegen met 1 graden.

Zeespiegel langs de Nederlandse kust stijgt elk jaar 1,9 mm

Door het smelten van de Noordpool en gletsjers over de periode 1890-2019 is de zeespiegel langs de Nederlandse kust gestegen met 25 cm. De stijging over deze periode blijkt een gelijkmatig/lineair patroon te vertonen, maar kan natuurlijk gaan veranderen door bijvoorbeeld de toename van Co2 door bosbranden of smelten van veengebieden op de poolkappen. Ook door afnemende sneeuw op de Poolkappen of bergen, kan er minder zonlicht worden terugkaats, waardoor er nog meer warmte op aarde wordt vastgehouden.

De ijstijden zijn om de 10.000 -100.000 jaar

Koude en warmere periodes wisselen elkaar af en om de 10.000 en 100.000 jaar is er een ijstijd. Dit komt doordat de aarde niet recht om zijn as draait en tegelijk óók niet in een perfecte baan om de zon, waardoor de aarde niet op dezelfde afstand blijft ten aanzien van de zon. Hierdoor ontstaan de jaargetijden, maar ook de ijstijden. Maar in Nederland is er in slechts 200 jaar dus een verandering in temperatuur ontstaan en niet over duizenden jaren, ten gevolgen van de ijstijden.

Grote en kleine ijstijden

Van grote klimaatver­an­de­rin­gen in het verre verleden is bekend dat ze samenhan­gen met de toe en afname van de CO2. De laatste grote ijstijd, zo’n 20.000 jaar geleden, was de concentratie CO2 in de atmosfeer nog niet de helft van wat het nu is. Een grote opwarming 56 miljoen jaar geleden, rond de tijd dat de eerste aapachtige wezens rondliepen, werd waarschijnlijk veroorzaakt door de toename van het een broeikasgas methaan dat op grote schaal vrijkwam uit de zeebodem en veengebieden (na smelten van het landijs) bij verrotting van organisch materiaal. Nog steeds komt er methaan vrij uit de zeebodem en momenteel ook weer uit smeltende veengebieden, waarvoor permafrost de afbraak van het organisch materiaal tegenhield. Hierdoor steeg 56 miljoen jaar geleden de gemiddelde temperatuur op aarde met zo’n 5 graden. Rond de polen was toen geen ijs te bekennen en zelfs Europa was tropisch. Op sommige werelddelen zorgde de temperatuur stijging dat veel organismen dood gingen.

Groenland en Antarctica zijn nog steeds in het ijstijd stadium

Het kenmerk van ijstijden (glacialen) is dat er op de geografische polen en op hooggebergten over de hele wereld ijskappen ontstaan, door sneeuw neerslag dat niet meer smelt en door druk veranderd in ijs. Vervolgens breide deze ijskappen zich uit over grote delen van continenten. Bij de interglacialen tijdperken trekken deze ijsmassas zich terug en laten grote hoeveelheden sedimenten achter, waaronder stenen die over 1000 de kilometer op gletsjers zijn mee verhuist. Ook laten deze ijsmassa’s niet alleen sporen na door stenen achter te laten, vaak is de opstuwing van grond zo groot geweest dat ze heuvels achter lieten die nog te zien zijn op de Postbank of bijvoorbeeld de Utrechtse heuvelrug. De ijsmassa’s smelten voor een deel weer weg na het begin van een zgn. interglaciaal. Dit is een warmere tijd tussen twee glacialen in en waar we nu in verkeren.

De kleine ijstijd

Een kleine ijstijd is een periode met koude winters en natte zomers. Een kleine ijstijd is rond 1430 begonnen en heeft voortgeduurd tot halverwege de negentiende eeuw. Zo bereikten of evenaarden veel gletsjers rond 1850 hun grootste uitbreiding, maar nemen nu in sterk tempo door de klimaatsverandering weer af. De concentratie CO2 in de atmosfeer is de afgelopen eeuw al meer gestegen dan in de tienduizend jaar waarin de aarde na de laatste ijstijd ontdooide.

Als klimaatverandering van alle tijden is, waarom zou de mens daar dan de oorzaak van zijn?

Wel duidelijk is dat wetenschappers door het bestuderen van ijs en grondmonsters er zeker van zijn dat nooit in de geschiedenis de temperaturen zo snel zijn verandert als nu. Meestal gingen daar miljoenen of op zijn minst duizenden jaren over heen, voordat het klimaat veranderde door glacialen of inter glacialen. Ook al zou de mens niet de schuldige zijn, dan zouden we onze zorgen daarover juist moeten vergroten. Maar 95 % van de wetenschappers zijn het er overeens dat de mens wel de oorzaak is voor de klimaat stijging van de afgelopen 200 jaar. De verbranding van fossielen brandstoffen als steenkool, olie en aardgas hebben er voor gezorgd dat de Co2 op aarde sterk is toegenomen. De hoeveelheid methaan in de atmosfeer is sinds de laatste 200 jaar eveneens flink toegenomen ( met 150%). Methaan is een broeikasgas dat ongeveer 25 keer sterker dan CO2. En is na CO2 ook het belangrijkste broeikasgas. De extra uitstoot van methaan is ook afkomstig van de verbranding van fossiele brandstoffen en afvalverwerking. Ook de landbouw en veeteelt zijn hiervan ook voor een belangrijk deel de oorzaak. Zo boeren koeien veel methaan op, bij het vertering in de pens maag.

Co2 is nodig voor de fotosynthese

Van de 10 miljard ton CO2 die de mens per jaar in de atmosfeer uitstoot, wordt een kwart tijdelijk opgeslagen in planten en daarbij nog eens een kwart in de oceanen. Door een toename van Co2 zou er toch meer groen moeten zijn en meer Co2 worden vastgelegd? Dat is waar en dat is ondertussen ook gebeurd. Uit satellietbeelden is gebleken dat de aarde de laatste 50 jaar juist groener is geworden. Die vergroening in de wereld heeft zoveel extra groen opgeleverd dat je een gebied kan bedekken dat zo groot is als Noord en Zuid-Amerika tezamen. Door de opwarming zijn groeiseizoenen bovendien langer geworden, vooral in het hoge noorden. Op toendra’s groeien bijvoorbeeld meer struiken. Maar tegelijkertijd hebben andere effecten juist een negatieve uitwerking gehad, zoals de bosbranden of smelten van de sneeuw of ijs op veengebieden van de toendra’s. Hierdoor vervalt het positieve uitwerking van extra Co2 opname door planten.

Wat als we de Co2 toename of broeikasgassen zouden kunnen stoppen

Als we er in slagen op een termijn van tientallen jaren de broeikasgassen terug te dringen, blijft de temperatuur toch nog een jaar of dertig door stijgen. Voor het stoppen van verdere stijging van de zeespiegel moeten we zelfs een eeuw rekenen. De vraag is of we al niet te laat zijn en we al inmiddels verkeren in de rampspoed fase die met het jaar erger wordt. Nu al overstromen delta gebieden en eilanden en veel volkeren zijn al in conflict situaties met oorlog ten gevolge van de water en voedsel schaarste.

We moeten NU iets doen, voor het echt te laat is!

Duidelijk is wel, hoe eerder we stoppen met broeikasgassen, hoe kleiner de schade en hoe minder slachtoffers er in de toekomst zullen vallen. Zonder ambitieus klimaatbeleid kan de gemiddelde temperatuur in 2100 stijgen met 3 tot 6 graden ten opzichte van het pre-industriële niveau. Dat zou zorgen voor heel veel rampspoed over de gehele wereld. De miljarden die het nu gaan kosten om op schonere brandstoffen over te gaan, zal nog maar een klein bedrag zijn ten aanzien van de gezondheid, milieu en materiële schade die uit deze rampspoed voortkomt.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Groene aanslag op milieuvriendelijke wijze verwijderen

Wesley van der Linde

Minister Schouten wil meer streek- en regioproducten in supermarkt

Wesley van der Linde

Aloë Vera plant gebruiken in de keuken?

Jacqueline de Groot

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details