Groen Nieuws
Image default

Van de vervuilende aardolie over op thermische energiebronnen

Momenteel zijn er overal ter wereld duizenden olieplatform en boorinstallaties om olie en gas uit de bodem te halen. Ze hebben maar een doel, de kostbare energie bron van gas en olie te verkopen met hoge winsten. Het allernieuwste is het aanboren van thermische energie, dat zich vooral diep in de aarde. Het grootste doel van thermische energie is om deze duurzame energie te gaan gebruiken als plaatsvervanger voor olie en gas om zo de klimaatopwarming tegen te gaan. Mogelijk zouden de duizenden oude boorgaten opnieuw gebruikt kunnen worden om de thermische bron op 2000 meter diepte aan te boren. Hier heerst een temperatuur van 100 graden. Als we nog dieper boren dan wordt de temperatuur nog hoger en kunnen we zelfs deze hitte omzetten in elektriciteit. Deze energie bron is onuitputtelijk en ligt recht onder onze voeten.

Geschiedenis olie, gas en zout winning

In de Chinese geschriften werden in de provincie Sichuan al in de vroege Han- dynastie (200 v. Chr) al diepe boringen verricht voor het winnen van zout. Men bereikte reeds diepten van 666 meter, waarbij als nevenproduct soms ook aardolie en gas gewonnen werd. Het aardgas transporteerde men via bamboe pijpleidingen.

Walvistraan voor verlichting

Veen (turf)en kolen als brandstof was al bij de Romeinen bekend en in gebruik als verwarming. Ook werdt deze brandstof veel gebruikt in de middeleeuwen als stooksel, omdat brandhout schaars begon te raken.
Het gebruik van aardolie begon in de negentiende eeuw op te bloeien, nadat het een goede vervanger bleek te zijn voor lampenolie met walvistraan, dat in die tijd ook schaars begon te raken. Het moderne aardolie tijdperk begon allemaal in 1859  in Titusville Pennsylvania, VS. Hier slaagde  Edwin L. Drake ( een stoomtrein machinist) erin om met behulp van een oude stoommachine een put te boren tot op een diepte van 22 meter. Hier ontdekte hij de eerste ruwe olie die algauw goed genoeg bleek ter vervanging van lampenolie. De Belg Etienne Lenoir bouwde in 1862 de eerste auto met een verbrandingsmotor op aardolie. Hierna is de ontwikkeling van verbrandingsmotoren snel verlopen tot aan de dag van vandaag. Momenteel worden er tot op een diepte van 4,5 kilometer diepte geboord naar olie- en gasvelden ( in o.a de Golf van Mexico), maar ook op het land wordt er wereldwijd en zelfs in Nederland ruwe olie en gas gewonnen.

Hoeveel olie is er in de wereld

De olie voorraden zijn nog lang niet uitgeput en volgens prof. ir. Cor van Kruijsdijk, hoogleraar reservoirtechniek aan de Technische Universiteit Delft, boodschap zijn er in de bodem nog olievoorraden voor vele tientallen jaren. Op basis van de huidige olieproductie kunnen we nog veertig jaar toe met de nu bekende oliereserves. Natuurlijk zijn er andere wetenschappers die dat tegenspreken, maar dat we teveel betalen voor onze brandstof omdat deze schaars zou zijn is pure onzin. Dagelijks worden er 72 miljoen vaten naar boven gehaald. De bewezen reserves zijn dan ook goed voor miljarden dollars die maar een klein aantal mensen in deze wereld rijk maakt. Wel worden er dagelijks duizenden mensen ziek van de uitlaatgassen die afkomstig zijn van de raffinaderijen en uitlaatgassen van verbrandingsmotoren.

Ontstaan van olie en gas

De aarde bestaat uit verschillende lagen die in miljoenen jaren zijn gevormd. Door verschuivingen van de aardschollen en gesteentes, zijn veel gesteente onder of over elkaar geschoven of door o.a aardbevingen en vulkaan uitbarstingen over elkaar komen te liggen. Maar ook zijn planten en dieren ingesloten geraakt, waardoor ze onder druk en warmte gevormd zijn tot olie en gas. Deze druk is veel al ontstaan door de hogedruk die op grote diepte die op de oceaanbodem heerst. Zo is de Marianentrog, met een diepte van ongeveer 11 kilometer de diepst bekende plek in de oceaan, waar een druk heerst van 12 bar (6 x de banden spanning van 2 bar) en donkere zuurstofarme omstandigheden. Vooral plankton op zee dat wegzinkt van oppervlakte wateren naar de oceaanbodem vormt uiteindelijk een dikke laag die met wat ander bezinksel over miljoenen jaren olie en gas vormen. Deze olie en gas voorraden zitten ingesloten onder een dikke laag met zout gesteente. De olie en gas voorraad zelf zit in poreus gesteente op een gemiddelde diepte (voor Nederland) tot wel  3 tot 6 Km diep in de bodem, maar er zijn natuurlijk uitzonderingen.

Maar deze bovenste beweringen blijken toch niet te kloppen

De geoloog J.F. Kenney schreef in 2002: “Olie stamt niet van dode planten en dieren, maar wordt door de hydratatie van verschillende gesteentes en onder grote druk en hoge temperaturen tientallen kilometers onder het aardoppervlakte gevormd.” (Kenney en zijn Russische collega’s beweren dat alle aardolie op die manier wordt gevormd. Daaruit moet worden geconcludeerd dat onuitputtelijke hoeveelheden aardolie erop liggen te wachten ontdekt en verwerkt te worden. Ook geologen uit de industrie geven inmiddels schoorvoetend toe dat olie inderdaad op die manier wordt gevormd: “Niemand heeft ooit beweerd dat er geen anorganische bronnen voor aardolie zijn.” Aldus Mike Lewan van de US Geological Survey.

Boringen om de aarde te bestuderen

In 1970 werd op Russisch grondgebieden op het Kola-schiereiland het diepste gat ooit geboord tot een diepte van 12.262 meter diep. Dit door Rusland gefinancierd project zou meer inzichten moeten geven over het ontstaan van de aarde en bodemlagen.

thermische energiebronnen

Aanvankelijk was het plan tot 15.000 meter te boren, maar men gaf op na 24 jaar boren, vanwege de hoge temperatuur van 180 °C die de boorkop oververhitte. Indien ze toch door hadden geboord naar 15.000 meter, dan zou de temperatuur waarschijnlijk oplopen tot 300 °C, wat te hoog is voor de boorkop. Hiermee was wel het diepste punt op aarde bereikt, dieper dan de diepste oceaan trog. De meest opmerkelijke ontdekking van het project, was de microscopische plankton fossielen in gesteenten die meer dan 2 miljard jaar oud zijn, die gevonden werden op 6,4 km onder de oppervlakte. Deze ‘microfossielen’ vertegenwoordigde ongeveer 24 oude soorten en werden ingekapseld in organische verbindingen die op een of andere manier de extreme drukken en temperaturen overleefde in de aardkorst. Er is leven die in de bodem, waar wij geen weet van hebben.

Aardwarmte als belangrijkste bron van verwarming

Zeker nu het verwarmen van woningen zonder aardgas op de landelijke agenda staat, neemt de belangstelling ook bij de Nederlandse politiek voor aardwarmte-installaties toe. Verticale installaties, die tot 500 meter diepte warmte ophalen, zijn het meest in trek, maar ook diepe boringen van enkele kilometer dieptes zijn al van start gegaan.

Winning van aardwarmte is bij 100 -300 meter is ook al rendabel

Winning van aardwarmte. Afhankelijk van de bodemgesteldheid zijn de putten 100 tot 300 meter diep. Het omvat de gesloten bronsystemen met verticale bodemwisselaars die de warmte uit de aarde naar boven halen. Voor het verwarmen van woningen en kantoren zijn namelijk in combinatie met een warmtepomp en gesloten systeem van water transport, deze redelijk eenvoudige manier goed toepasbaar.

Diepe Geothermie om stroom op te wekken

Diepe geothermie maakt gebruik van stoom diep uit de aarde. Het water verandert in stoom door de hoge temperaturen die continue worden verhit door de toevoer van warmte afkomstig van radioactief verval in de aarde. Deze warmte wordt gewonnen door diepe boringen tot wel meer dan 2000 meter diepte. Bij temperaturen boven 100°C verandert water in stoom dat gebruikt kan worden voor het aandrijven van een stoomturbine, waarmee elektriciteit opgewekt wordt. In Nederland zijn er nog geen geothermische stoomturbines.

Hoe dieper hoe moeilijker de water doorstroming

Hoe dieper hoe moeilijker het wordt in het algemeen, om water doorstroming te verkrijgen diep in de bodem. Dit komt omdat de diepere gesteente door hogere druk meer ondoorlatend worden. Dat is dan ook de grootste onzekerheid in de geothermie: het voorspellen en aantappen van goede doorlatende gesteenten. Omdat het boren van diepe putten erg duur is (miljoenen euro’s) zijn deze geologische onzekerheden een groot investering risico.

Thermische energie en de energietransitie

Op nationaal of Europees niveau zijn er wel doelstellingen over energie gebruik en duurzame energie. Bijzonder is daarbij dat er niet over het gebruik van warmte of thermische energie wordt gediscussieerd. En dat is opvallend, want in Europa bestaat de energiebehoefte voor wel 50% uit verwarming en koeling. Als we minder energie gaan gebruiken voor verwarming en koeling, draagt dit bij aan de klimaatdoelstellingen en de energietransitie.

Welke aanpassingen vereist het ‘smart energie systeem

Het smart energie systeem dat onder meer zon- en windenergie, thermische energie en biomassa via een warmtenet met elkaar verbindt, vereist wel veel aanpassingen. Zo is het belangrijk dat het dichte gastnetwerk moet dan worden vervangen door een smart energie systeem. De belangrijkste schakel in zo’n slim energiesysteem is opslag. Een overschot aan energie of warmte kun je dan opslaan voor later gebruik.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Steve

Duurzaam en sociaal samenwonen zelfbouw-wooncoöperatie

Wesley van der Linde

Houten woning is duurzaam en energiezuinig

Guido Sparreboom

Camping Fort Oranje wordt een groen natuurgebied

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details