Groen Nieuws
Image default

Vlinders en bijen met uitsterven bedreigd

De sterfte van bijen, vlinders en andere insecten en sterke achteruitgang van de insecteneters is de laatste 50 jaar sterk toegenomen. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat 75% van de populatie insecten is afgenomen door de aantasting van hun leefmilieu. Belangrijkste oorzaken: veel te maaien, insecticiden, overbemesting (te veel stikstof) en weilanden vol met eenzijdig eiwitrijke grassen. Om een hogere melkproductie te krijgen zijn de bloem en kruidenrijke weilanden van het verleden verdwenen. Eiwitrijke grassen als Engels raaigras vormen een bijna monotoon graslandschap waar insecten onvoldoende of geen voedsel kunnen vinden.

Functies bijen en andere insecten

Insecten voeden zich met name met nectar en stuifmeel die in de bloemen zit. Maar bloemen of kruiden zie je nog zelden op de Nederlandse weide landschappen. Door het verminderen van insecten is ook de bijenstand sterk achteruit gegaan in Nederland. Bijen zijn belangrijke bestuivers van voedselgewassen als groente en fruit en zonder kunnen we niet. Insecten in het algemeen zijn ook belangrijk, voor de bestuiving en vervullen allerlei functies in ons ecosysteem. Veel insecten breken bijvoorbeeld organisch materiaal af. Insecten zijn voedsel voor onze vogels, zoals weidevogels, die door de achteruitgang van de insecten en wormen op hun beurt ook weer bedreigd worden en sterk achteruit zijn gegaan in aantal.

Schaalvergroting en intensiveringen funest voor weidebloemen, kruiden en insecten

Het verdwijnen van weidevogels hangt ook samen met de schaalvergroting en intensivering in de landbouw. De kleine boerenweilanden verdwijnen, omdat ook de kleine boer (door concurrentie van de grote boer) verdwijnt. De grote vee boeren die soms wel 100- 200 stuks vee hebben nemen het over van de kleine boer, waardoor er steeds minder gevarieerde, bloemrijke graslanden zijn met weidevogels.

Insecten hebben vooral voedsel nodig, maar ook planten om eieren op te leggen

Door eentonig landschap is er weinig variëteit in soorten en kunnen insecten zich minder goed voortplanten en voeden. Belangrijk is dus dat er meer kruiden komen en verschillende grassoorten. Deze zorgen voor een verminderde melkopbrengst, maar dan wel weer voor meer insecten. Omdat de productie van melk terug loopt door een kruidenrijke en bloemrijke weide, moet de consument wel meer gaan betalen voor de melk en melkproducten. Biologische producten zijn dus niet te duur, ze zorgen dat de boer een eerlijke prijs krijgt en we minder problemen krijgen met onze gezondheid we het milieu sparen en de soortenrijkdom op het land weer terugkomt.

Het aantal weidevogels loopt dramatisch af

Hoewel veehouders in veenweidegebieden al veel doen om de eieren van weidevogels te beschermen, blijft het aantal weidevogels dramatisch terug lopen. De belangrijkste weidevogels zoals de kievit, tureluur en grutto en kievit zijn terug gelopen sinds 1990, de Tureluur wel tot 60 procent. Het teruglopend aantal grotere insecten speelt hierbij een belangrijke rol, vermoeden onderzoekers.

Weidevogels slachtoffer van predatoren

De muizenstand was de afgelopen jaren minder hoog als voorgaande jaren, maar nog steeds een probleem. Door de toename van muizen is er een sterke toename van roofdieren zoals de vos, bunzing en hermelijn. Hierdoor worden ook meer eieren en kuikens door opgegeten. Daarnaast neemt nog steeds het aantal kraaien toe die eieren en kuikens roven van het nest dat gemakkelijk te zien is. Normaal gesproken zou dit voorkomen kunnen worden door in het voorjaar niet te maaien. Niet alleen worden de eieren dan niet beschadigd door het maaien, ook zijn de eieren minder goed te zien door deze predatoren.

Kruidenrijke graslanden kunnen muizenplaag voorkomen

De afgelopen jaren zijn o.a graslanden in Zuidwest-Friesland overspoeld door veldmuizen. Daar ligt het veen, kleigebied en dat is favoriet bij veldmuizen, omdat ze daar bij droogte gangen gewoon door kunnen graven. Op zandgronden komen ze amper voor omdat het gangenstelsel instort met het losse zand. Momenteel onderneemt de helft van de boeren actie en laat zijn land overstromen met opgepompt water Ook door het vele gras kunnen deze vraatzuchtige knagers toenemen. Veel gras, veel muizen! De schade van veldmuizen kan ook worden, vermindert door het creëren van kruidenrijke graslanden met minder gras, waardoor er minder voedsel is voor de muis, maar ook om de schade aan de graszode te verminderen. Door vele wortels van de kruiden wordt de graszode steviger en blijft de schade ook beperkt. Kruidenrijke graszode zijn goed door wortelt en verstevigen niet alleen de zode, maar zorgt voor een gevarieerd bodemleven, meer insecten en weidevogels en levert een mooier landschap op.

Jac. P. Thijsse zag de achteruitgang van de natuur en richtte Natuurmonumenten op

Om je een voorstelling te maken van een natuurlijke bloemenweide van vroeger, moeten we meer dan 100 jaar terug. In die tijd leefde de beroemde Nederlandse bioloog en leraar Jac. P. Thijsse en heeft veel geschreven over de Nederlandse natuur in die tijd en ook in de oude Verkade albums zijn deze kruidensoorten, insecten en bloemen soorten nog steeds te zien. Ook in zijn tijd werd de natuur al bedreigd. Jac. P. Thijsse richtte daarom in 1905 Natuurmonumenten op. De grote biodiversiteit, die toen nog in Nederland bestond, met velden met bloemen, kruiden en insecten bestaat tegenwoordig niet meer.

Verschraling, geen of weinig mest en geen pesticiden

Al in de middeleeuwen legden boeren hooiland aan. Dit land was alleen bedoeld voor het hooi. Het land werd niet bemest of begraasd en het hooi was bedoeld als voer voor het vee. Door steeds te maaien en het hooi af te voeren verschraalde de grond en ontstond er ruimte voor bloemrijke kruiden. De bloemen kwamen dus vanzelf. Elke boer was ook imker en hij had een paar bijenkorven voor de honing, bloemen waren er immers genoeg. Veel maaide de boer niet. De eerste keer rond 24 juni en de tweede keer in september. De weidevogels konden toen nog rustig broeden. Ook andere insecten zoals de 350 verschillende soorten wilde Nederlandse bijen vonden zo hun kostje. De bestuiving van onze planten gebeurt niet alleen door honingbijen maar in meerderheid zelfs door de wilde bijen en andere insecten.

Biologisch boeren helpt de natuur van Nederland enigszins te herstellen

Om de biodiversiteit te beschermen kun je beter overgaan op biologisch boeren. Zo helpen de vogels tegen insecten plagen en hoeven er geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt te worden die funest zijn voor insecten en dus ook de insecten eters. Iedereen kan ook genieten van mooie bloemenweiden met zoemende insecten en het is dus de moeite waard om te proberen de verloren biodiversiteit terug te krijgen.

Geschreven door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde Fotografie

Natura 2000 status, helpt de natuur te beschermen

Guido Sparreboom

Hoe lang duurt het voor een bos om te herstellen na een bosbrand

Guido Sparreboom

STEKmarkt in de Bredase wijk de Belcrum is drukbezocht

Wesley van der Linde

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details