Groen Nieuws
Image default

Welke vis is gezond, duurzaam en biologisch?

Wilde vis

Een wilde vis gevangen uit zee of een rivieren heet wilde vis. Biologische vis is een kweekvis en daarom zijn wild en biologisch niet hetzelfde. Zo heb je biologische zalm en biologische forel en biologische kabeljauw, die allen gekweekt worden. Biologische staat ook voor visvoer dat gifvrij en geen antibiotica antibiotica bevat en groeihormonen zijn niet toegestaan. Biologische vis heeft meer ruimte, genetische manipulatie is niet toegestaan en diervriendelijke behandeling door o.a. de vissen verdoofd te slachten. De meeste wilde en kweekvis worden levend geslacht.

Kweekvis is niet duurzaam

Helaas is het houden van kweekvis ook biologische vis niet duurzaam. Kweekvis zoals zalm en forel hebben vis of vlees nodig om te groeien. Daarom zit er in het visvoer gewoon vis dat deels verkregen is door bijvangsten en diermeel dat gewoon slachtafval is van dieren. Elke kilo vis heeft minimaal een kilo van dit visvoer nodig gehad om te groeien. Gemiddeld van elke kilo kweekvis is 0,70 kg wildevis nodig en is duidelijk dat het zeker dat kweekvis niet duurzaam is. Hierdoor wordt nog steeds de visstand in zee bedreigd. Van de schelpdieren en vissen wordt zo’n 40 % gebruikt voor viskwekerijen en veehouderij. Dit voedsel had voor een deel ook direct als mensen voedsel kunnen dienen waarbij de voedselopbrengst vele malen hoger geweest zou zijn. Vooral voor arme landen had dit een goedkoop vis product kunnen opleveren.

Bioindustrie en viskweek zijn bijna het zelfde

Pangasius uit Vietnam is een goedkope kweekvis, doordat de lonen in Azië laag zijn en omdat hier ook sprake van ‘bioindustrie’. Zoals bij de meeste niet biologische viskwekerijen zitten de vissen op elkaar gepakt en bij Pangasius is zo’n 150 vissen per vierkante meter standaard. Doordat deze vele vissen poepen en op elkaar zitten zijn er snel ziekten die met antibiotica en gevaarlijke pesticiden wordt tegengegaan. In de meeste anders landen wordt wordt vaak het zelfde gedaan met de niet biologische kweekvis en wordt er ook gebruik gemaakt van visvoer en slachtafval. De kweekzalm bijvoorbeeld wordt gekweekt in kooien op zee. Ook hier zitten teveel vissen op elkaar (denk aan 25 zalmen in een badkuip) en wordt er net zo goed antibiotica en minder gevaarlijke pesticiden gebruikt. Wilde zalm is dan ook een betere keuze en biologische zalm nog beter, omdat deze altijd verdoofd wordt verwerkt.

Palingkwekerijen ondergang van de paling

Palingkwekerijen zijn er genoeg in Europa en Nederland kweekt het zelfs de meeste paling van allemaal. De voortplanting van palingen in gevangenschap is echter nog steeds niet gelukt en gebeurd op natuurlijke wijze ergens in de Sargasso zee, zo’n 6000 kilometer vanaf Europa gerekend. De glasaaltjes worden daarom nog steeds in het wild gevangen. Als het kleine glasaaltje na zo’n 7 jaar zwemmen en meerrijven in de golfstroom, eindelijk bij de Europesche kust komen, worden ze voor een groot deel gevangen en opgekweekt in palingkwekerijen. Ook bij deze palingkwekerijen is lange tijd sprake geweest van zeer dier onvriendelijke omstandigheden, die momenteel wat zijn aangepast. Zo sterft de helft van de glasaaltjes doordat ze beschadigd raken bij de vangst of door de onnatuurlijke omstandigheden. Doordat palingen en glasaaltjes worden gevangen wereldwijd, is deze diersoort sterk bedreigd. Momenteel wordt er geprobeerd de paling voor uitsterven te behoeden, door ook weer glasaaltjes uit te zetten in Nederlandse wateren. Maar dit zal toch niet kunnen voorkomen dat in Nederland en Europa de palingkwekerijen in de naaste toekomst moeten stoppen door een tekort aan glasaaltjes of uitsterven van de paling.

Zware metalen

Zware metalen zoals kwik zitten bijna in elke vis, maar hoe groter de vis, hoe meer kwik en zware metalen. Dus een haring heeft veel weinig zwaremetalen en een tonijn wel tien keer zoveel bij dezelfde hoeveelheid. De kleine hoeveelheden zware metalen van kleinere vissoorten als haring of ansjovis, ‘stapelen’ in het lichaam van de tonijn omdat ze moeilijk weer afgestoten of afgebroken kunnen worden in het lichaam. Kies bij voorkeur dus bewust voor kleinere soorten vis, omdat deze zware metalen zich ook in ons lichaam kunnen ‘stapelen’ met alle gevolgen van dien. De vissoorten die weinig zware metalen bevatten zijn zalm, forel, garnalen, ansjovis, krab, en haring.

Ook een vis heeft gevoel

Wanneer wij vis eten zijn we vaak niet bewust van het leed dat een vis heeft geleden. Wanneer vis wordt gevangen in een net, worden de vissen op elkaar geperst bij het sluiten en optakelen van het net. De meeste vissen komen ondanks het drukverschil, zuurstof tekort en beschadigingen nog levend aan boord en worden vervolgens levend gevild en of in het ijs gegooid. Een ware nacht merrie voor een dier dat wel degelijk pijn, stress en angst kan ervaren en vaak nog ondanks de martelingen een tijdlang verder leeft. Alternatieve, minder dieronvriendelijke dodingsmethoden worden op dit moment in de reguliere visserij nog nauwelijks toegepast. De enige manier om ze snel en pijnloos te laten sterven is door ze te verdoven en/of hersendood te maken. Bij de thans in Nederland en elders in de wereld gangbare methoden gebeurt dat niet: de hersenen van de vissen blijven intact, waardoor het stervensproces erg lang duurt. De mogelijkheid van een snelle elektrische bedwelming van vissen is op zee nauwelijks toegepast en meer toegepast bij het doden van kweekvissen, met name van paling, meerval, tilapia, zeebaars en tarbot. Inmiddels zijn er voor diverse gekweekte vissoorten bedwelmingsapparaten ontwikkeld die in de praktijk worden toegepast. Een stroomstoot maakt de dieren bewusteloos en daarna worden ze onthoofd of opengesneden of belanden ze in ijswater. Sinds kort wordt er op kleine schaal in Nederland op een schip van de Urkse rederij Ekofish platvis bedwelmd. Maar over het algemeen zijn zowel de vang methoden of het levend fileren van een vis de meest dieronvriendelijke die je maar kan voorstellen en ook nog eens op grote schaal wordt toegepast.

Staan keurmerken voor diervriendelijkheid?

Om overbevissing te voorkomen en de impact op natuur en milieu te verkleinen bestaan er keurmerken voor zowel wilde vis als voor kweekvis. De gangbare keurmerken hebben het zogenaamde duurzaamheid certificaat om over bevissing tegen te gaan, maar het zegt weinig over het welzijn van de vissen. In Nederlandse viskweek wordt naast de meerval en paling inmiddels ook allerlei andere soorten gekweekt zoals tong, tarbot, snoekbaars en garnaal, maar er zijn nog geen biologische viskwekerijen.

Trends

Viskweek speelt zich af in gesloten systemen in een schuur. Een nieuwe trend is viskweek in kassen, al dan niet in combinatie met planten. Deze combinatie geeft perspectief voor biologische viskweek. Planten kunnen immers groeien op de mest van de vissen en helpen daarmee het water schoon te houden. Ook kunnen planten profiteren van de CO2 die de vissen produceren, terwijl de planten zuurstof produceren voor de vis. In de VS zijn al een tiental jaren dit soort bedrijven op een commerciële schaal vis, groenten en kruiden aan het produceren.

Biologische zalm en forel

Steeds meer kwekerijen brengen biologische vis op de markt. Het gaat om zalm en forel. De vis heet biologisch, maar krijgt geen EKO-keurmerk omdat het buitenlandse producten zijn. De buitenlandse keurmerken zijn het Duitse Naturland-keurmerk en het Engelse Soil Association keurmerk. Soms staat de buitenlandse term voor biologisch op de verpakking, zoals het Engelse organic. De biologische kweekmethode is de enige die minimumnormen voorschrijft ten aanzien van dierenwelzijn.

Dolfijnvriendelijk gevangen tonijn

Dolfijnvriendelijk gevangen tonijn is geen officieel keurmerk, maar een particulier label van de visserij. Het zegt iets over de manier waarop geelvintonijn is gevangen. Op bijna alle blikjes tonijn staat een zegeltje, in diverse variaties, met de tekst dolfijnvriendelijk gevangen.

Milieukeur

De criteria voor gekweekte vis met Milieukeur zijn in ontwikkeling. Voor Nederlandse meerval, paling en tilapia zijn Milieukeurcriteria opgesteld. Er zijn eisen voor het waterverbruik en het daarmee samenhangende energieverbruik. Ook voor het voer, diergeneesmiddelen en de waterkwaliteit zijn eisen opgesteld. De bij de Nederlandse Vereniging van Viskwekers (NeVeVi) aangesloten kwekers hebben hier het initiatief voor genomen. Er is in Nederland al één tilapia kweker die volgens Milieu keurcriteria kweekt, maar deze vis is niet als zodanig herkenbaar te koop.

Waddengoud

De eerste duurzaam gevangen vissoort in Nederland is de harder. Deze is als gerookte vis verkrijgbaar met het keurmerk Waddengoud. Harder wordt kleinschalig en op een gecertificeerde duurzame wijze in de Waddenzee gevangen. Dat wil zeggen dat het harderbestand niet in gevaar komt en dat vogels en zeehonden niet verstoord worden.

Welke vis is gezond en biologisch?

Af een toe een haring of wat sardines zouden goed zijn voor je gezondheid. Toch twee maal per week vis eten is sterk overdreven. Vis is het zelfde als vlees en we kunnen beter plantaardige eiwitten binnen krijgen dan eiwitten uit vlees. Als je dan toch een visje wil eten dan is wilde zalm of biologische zalm het meest verstandig.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Wesley van der Linde

Arganolie: natuurlijk en biologisch voor cosmetisch gebruik

Guido Sparreboom

VOC brachten gezonde specerijen mee

Guido Sparreboom

Brandnetelthee is dat gezond

Jacqueline de Groot

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details