Groen Nieuws
Image default

Wolven terug in Nederland?

Waar komen wolven voor?

Wolven leven meestal in groepen of roedels en waren ooit wijdverspreid  over de aarde. De oermensen namen jonge wolven mee naar huis en daaruit is de gedomesticeerde hond voortgekomen. De wolfshond diende voor de jacht, als waakhond en als gezelschapsdier. De mens leefde met hun wolfshonden, maar zagen de wilde wolf als een gevaarlijke of schadelijke diersoort. Zo werd de wolf door de eeuwen heen bejaagd of vergiftigd en op deze manier voor het groot gedeelte uitgeroeid. Nog niet heel lang terug is de wolf pas beschermd en neemt weer in aantal toe. Wolven zijn dan ook waargenomen op plekken rond de poolcirkel als Rusland, Alaska, Canada, en Noord-Amerika en zelf in Mexico. In Europa komen er wolven voor in Polen, Slowakije, Finland, Duitsland, Zweden, Frankrijk, Portugal, Spanje en Italië en soms ook zijn in Slovenië, Tsjechië, Zwitserland en Oostenrijk.

Leefgebieden van de wolf

Europa was oorspronkelijk bedekt met loofbossen en in koudere (berg)streken met naaldwoud. Deze Europese bossen waren met het vele wild uitstekend geschikt voor de wolf. Onze oerbossen zijn we over de eeuwen heen bijna allemaal kwijtgeraakt door huizenbouw, de scheepvaart, door platbranden om plaats te maken voor landbouw etc. Momenteel is er nog een oerbos en dat ligt op de grens van Polen en Wit-Rusland. Het wordt het woud van Bialowieza genoemd, een 140.000 hectare groot bos en het is nog maar net over de eeuwen heen gespaard gebleven. Het heeft vooral dienst gedaan voor de jacht door de adel of machthebbers en zodoende is het niet gekapt. Recent nog had de regering van Polen de houtkap bedrijven opdracht gegeven om grootschalig te gaan kappen. Het excuus was dat er een kevertje was ontdekt (letterzettertje) die veel sparren aantastte. In 2016 en 2017 werden er, ondanks de vele protesten van actievoerders, ten minste 10.000 bomen gekapt tot het Hof van Justitie van de Europese Unie in april 2017 dit veroordeelde. De houtkap werd stopgezet, omdat het land niet heeft voldaan aan haar, vanuit Europese richtlijnen voortvloeiende, verplichtingen om bijzondere natuur te beschermen. Het Bialowieza-woud staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en is daarom gespaard gebleven. Hiermee zijn natuurlijk ook de wolven gespaard.

Waarom is dit woud zo belangrijk!

Als we de bossen zien in Europa bekijken, dan zijn de meeste bossen gewoon productiebossen. Ze zijn van hetzelfde soort bomen, dezelfde leeftijd en staan zelfs vaak nog in rijen bij elkaar om een zo hoog mogelijke opbrengst te krijgen van recht hout zonder te veel takken of noesten. Echt veel natuurwaarde hebben deze bossen niet, omdat er eenzijdige voedselbronnen zijn, waar maar enkele diersoorten voldoende voedsel aan hebben. Daarnaast wordt er volop gejaagd op de herten, zwijnen, konijnen ofwel het voedsel van de wolf, waardoor de wolf een voedsel tekort heeft of wordt gedood, omdat hij het wild opeet. Gelukkig hebben we ook prachtige beschermde natuurgebieden zoals op de Hoge Veluwe, maar ook daar zijn veel mensen en wordt er gejaagd omdat de wolf ontbreekt. Het natuurlijk evenwicht is daardoor ook sterk verstoort en herten nemen dan in aantal te veel toe, waardoor de schade aan bomen en planten ook toeneemt en ze elk voor een deel worden afgeschoten. Belangrijk zijn dus de grote aaneengesloten natuurgebieden waar weinig wordt gejaagd, zoals in natuurparken in Alaska of Canada. Hier kunnen nog wel wolven leven en dat is dan ook het geval in het oerbos Bialowieza. Ook in Duitsland zijn grotere bossen, waar de wolf zich enigszins thuis voelt en voldoende voedsel kan vinden. Nederland heeft zo nu en dan een ‘dwaalgast’ uit Duitsland, maar het autoverkeer is overal in Nederland, waardoor de overlevingskans klein blijft.

Waar zitten de meeste wolven?

Sinds het jaar 2000 is de wolf echt beschermd in Europa en neemt de populatie steeds meer toe. Zo leven er 35 wolvenroedels tezamen in Polen en Duitsland. Wolven leven in familiegroepen of roedels en aan het hoofd van de familiegroep staan een alfamannetje en -vrouwtje. Deze zijn het sterkst en gewoonlijk zijn zij de enigen waarvan toe wordt gelaten dat ze zich voorplanten. De roedel bestaat dan ook voor het overgrote deel uit nakomelingen van het dominante paar. Normaal blijven de nakomelingen 2 jaar in de roedel en gaan dan zelf op zoek naar een partner. Ze gaan zwerven naar andere gebieden en naar mate er genoeg voedselaanbod is of een partner blijven ze daar. Als ze een partner gevonden hebben dan blijven ze ook voor het leven bij elkaar. De paartijd valt meestal in de late winter en 2 maanden later in het voorjaar hebben ze vaak een nest van 4 tot soms 6 jongen. Na 2 a 3 maanden zijn de jongen al groot genoeg om mee te gaan op jacht.

Waar komen wolven nog meer voor?

Oorspronkelijk waren de wolven ook verspreid over geheel Europa en ook hier zijn ze door de eeuwen heen bejaagd en bijna uitgestorven. Gelukkig zijn de wolven nu beschermd en hiermee wordt langzaam het natuurlijk evenwicht in de natuur hersteld. Alleen de sterkste (herten) blijven zo in leven, waardoor de soort sterk blijft. Wolven verspreiden zich over grote afstanden, omdat ze een groot territorium nodig hebben of omdat ze op zoek zijn naar een partner in een gebied met voldoende voedsel. Wolven leggen zo afstanden af tot wel 200 kilometer op een dag of 1000 km in totaal. Zo zijn wolven met een zender uit het noorden van Denemarken in Duitsland gespot en ook andersom. Het zijn vooral de net volgroeide wolven die deze afstanden trotseren, omdat ze niet van het alfa mannetje mogen paren en weggejaagd worden. Beschermde bosgebieden en vooral het oerbos in Polen/Wit-Rusland zorgt dus dat de wolvenpopulatie onverstoord kan toenemen en dat ook in andere gebieden van Europa de wolf weer terug kan keren, omdat vanuit hier de wolven naar andere gebieden trekken.

Hoe kunnen we de schapen beschermen tegen de wolf

In gebieden waar schapenkuddes van duizenden dieren grazen, worden de schapen beschermd door herders overdag en in de nacht door waakhonden. In landen waar de kuddes een stuk kleiner zijn zoals Nederland, is dat alleen mogelijk op grote heide vlaktes, maar bij boerderijen niet. Het is dan kostenefficiënter om de schapen te beschermen met een omheining. Wolven zijn schuw voor de mens en hoewel ze hoog kunnen springen, zien ze vaak een omheining met schapengaas als een ‘te hoge drempel’.  De ervaring leert dan ook dat de wolf uiterst zelden over een afsluiting springt van respectievelijk 100 cm hoog. Ze zullen wel proberen om er onder of tussen de draden door te kruipen. Met afrastering van gaas dat hoog genoeg is kunnen we onze huisdieren beschermen tegen de wolf en zal de wolf zich niet richten op een gemakkelijke prooi, maar die in het wild. Wolven durven steeds dichter bij de mensen te komen (mogelijk omdat ze beschermd zijn), maar blijven schuw en zijn geen gevaar voor volwassen mensen. Baby’s en kleine kinderen ook niet, maar blijf altijd waakzaam en neem geen risico’s.

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Groen Nieuws

Drones vliegen over natuurgebied

Wesley van der Linde

Koeien krijgen beter leven: keurmerk voor zuivel

Wesley van der Linde

Koeienweide is geen paardenweide

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details