Groen Nieuws
Image default

Zware metalen kunnen het zenuwstelsel aantasten en je lichaam verwoesten

Zware metalen is een groep van metalen die een hogere atoommassa bevatten, dan andere metalen zoals ijzer of aluminium. Doch om het verwarrend te maken, worden er ook de metalen mee aangeduid die gevaarlijk zijn voor organisme zoals de mens. De soorten die het meest voorkomen in de natuur zijn; lood, kwik, cadmium, koper arseen, nikkel en magnesium. Onder de zware metalen zijn de meest toxische: lood, cadmium en kwik. Ze zijn vooral giftig indien de concentraties te hoog zijn in de bodem (opname door groente) of lucht (luchtwegen). Maar ook als je bijvoorbeeld een goedkoop sierraad om hebt, (made in China) kan je al vergiftigingsverschijnselen krijgen, zeker als kinderen op de ketting sabbelen.

Hoe komen zware metalen in ons voedsel

Kleine deeltjes van de zware metalen kunnen gemakkelijk via de lucht, door de verbranding van kolen, uitlaatgassen van de auto of afvalverbranding in het milieu terecht komen. Als ze vervolgens weer zijn neergedaald komen ze weer in de bodem en grondwater terecht. Vervolgens nemen planten en planteneters deze weer op en zo kunnen deze zware metalen via melk, vlees of ander voedsel in ons lichaam terecht komen. Natuurlijk kan dit ook gebeuren dat zware metalen uit kunstmeststoffen of pesticiden in het bodemwater komen en via de sloot, beek, rivier weg spoelen en in de zee terecht komen. Deze zware metalen worden opgenomen door het plankton en kunnen zo vissen en roofvissen vergiftigen. Uiteindelijk krijgt de consument ze via de ‘Food Chain’ als viseter weer terug op je bord. Het is heel naïef of kortzichtig gedacht, dat als je de bodem vervuild, deze stoffen vanzelf wel wegspoelen. Zware metalen spoelen slecht weg en het minst op kleigrond. Het deel dat wel wegspoelt komt via het grondwater, sloten, rivieren in zee. Maar daar zwemmen onze vissen en leven schaaldieren.

Schadelijke effecten aangetoond 

Uit een onderzoek dat in 2017 is gepubliceerd in het Journal of Trace Elements, worden vergiftigingen met zwaar metalen als kwik en lood in verband gebracht met encefalitis, neurodegeneratieve aandoeningen, waaronder dementie en de ziekte van Alzheimer. 
Nikkel en cadmium wordt in verband gebracht met een verstoring van DNA-reparatiemechanismen.
Doordat de metalen als lood en kwik opgeslagen of gemineraliseerd worden in de botten kan osteoporose en botverandering ontstaan.

De Nederlandse bodem is op verschillende plekken vervuild

Op verschillende plekken waar industrie is, of heeft gestaan, kan de bodem of het water nog te hoge concentraties aan giftige zware metalen bevatten. Het grootst vervuilde grond oppervlak ligt in de Kempen. Hier heeft eind van de negentiende eeuw tot halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw de zinkindustrie voor veel vervuiling gezorgd. Via lozingen kwamen zware metalen in de beken en in het grondwater terecht. Ook het afval van de zinkfabrieken de schadelijke zinkassen, werden gebruikt voor de aanleg van paden en wegen in de wijde omgeving. Op deze plekken waar deze afval assen gestort werden, was de grond en dus omgeving ronduit giftig. Later hebben ze deze plekken met giftig metaalas weer moeten afgraven en ‘veilig’ gemaakt. In totaal zijn er ruim vijftigduizend vrachtwagens met afval afgevoerd, met vergiftigde grond dat moest worden afgegraven uit tuinen, boerenlandwegen en onder asfalt van wegen. Dit moest omdat de gezondheid van mensen in  gevaar was en vanwege de sterke milieuverontreiniging die invloed had op de natuur.

lucht, water en bodem

Maar echter ook door de lucht en water zijn veel gevaarlijke hoeveelheden cadmium en zink gassen verspreidt! Een groot gebied in de Kempen, zo groot als de Noordoostpolder, heeft nog een te hoog gehalte zink en cadmium. Dit enorme gebied loopt zelfs tot over de Belgische grens. Om dit gehele vervuilde stuk af te graven is zo goed als onmogelijk. De Kempische grond blijft dan ook vervuild en persoonlijk zou ik het niemand aanraden om een moestuin daar te beginnen of grondwater op te pompen.

Zware metalen in de landbouw en veeteelt

Aanvoerposten van zware metalen kunnen ook komen van o.a. pesticiden en meststoffen. Fosfaaterts bijvoorbeeld dat als meststof voor de landbouw wordt gebruikt, bevat 5-50 mg cadmium. De opname van zware metalen door gewassen en de uitloging naar het grondwater zorgen voor de afvoer van zware metalen, maar komen hierdoor in het milieu of lichaam terecht. Ondanks de milieu eisen of regelgeving tegenwoordig een stuk strenger zijn, geeft het nog geen garanties en gif blijft gif! Sommige zware metalen werden vroeger gebruikt als bestanddeel van varkensvoeder (dit is nu echter verboden) maar deze cadmium zit nog steeds in de bodem, omdat de mest van varkens hierop ooit is uitgestrooid. Ook het koperzout als bestanddeel van pesticiden is daar een voorbeeld van, die er voor zorgt dat zware metalen in de bodem komen.

Momenteel wordt er vooral aandacht geschonken aan zware metalen die door de industrie worden geloosd, zoals chroom, cadmium, kwik, koper, nikkel en zink. Vooral de kolencentrales zijn nog sterk vervuilend en zware metalen, naast fijnstof en Co2 komen hierdoor in het milieu. Er zijn nog 5 moderne kolencentrales open en die zijn ook vervuilend.

Zware metalen zijn bijna niet uit het milieu te krijgen

Verontreiniging van de bodem met zware metalen is een ernstige zaak en de bodemsanering is een moeilijk en kostbaar proces is. Bovendien kunnen de metalen uitlogen naar het grondwater, en daardoor ook in oppervlaktewater terechtkomen. Vervolgens kunnen verontreinigingen zich enorm snel verspreiden en via de rivieren en door de lucht in zee komen.

Loodvergiftiging

De toxiciteit van zware metalen is al bekend vanuit de tijd van de Romeinen. Deze hadden al te maken met vergiftigingsverschijnselen door het gebruik van loden waterpijpen. Door langere tijd blood te staan aan lood vergiftiging, ontstaan de chronische loodvergiftiging. De klachten en verschijnselen zijn : aantasting beenmerg, het maag-darmkanaal, de hersenen en zenuwen elders in het lichaam (centraal en perifeer zenuwstelsel), de nieren en/of er is invloed op de voortplanting. Of het Romeinse rijk daaraan te gronden is gegaan,  is goed mogelijk!

Gezondheidsklachten die veroorzaakt worden door lood zijn : hersenschade bij kinderen, gedragsveranderingen bij volwassenen (bijvoorbeeld verminderde cognitieve vaardigheden, verlaagd IQ en persoonlijkheidsveranderingen), hoge bloeddruk en chronische nieraandoeningen. Lood zit in oude verf ( pas op met afschuren) batterijen ( blijven recyclen) en producten gemaakt van rubber of glas.

Kwik

Vooral kwik is giftig en het gevaar was echter al bekend in de oudheid. Meestal worden de toxische effecten van zware metalen gerelateerd aan het zenuwstelsel, het bloed en het beenmerg. Veel gerelateerde chronische ziektebeelden eindigen vaak met dementie, Parkinson, geheugenverlies, vermoeidheid en uiteindelijk de dood. Kwik zit met name ook in kwikverbindingen, zoals oxiden, sulfaten, chloriden en nitraten (kwikzouten). Van nature komt kwik voor in steenertsen in de bodem. De grootste kwikmijn ter wereld bevind zich in Spanje. Kwik komt ook vrij bij winning en verbranding van kolen, aardgas en olie en door amalgaam vullingen, griepprik en batterijen.

Aluminium ( geen zwaar metaal)

Dit zware metaal is onder andere terug te vinden in : bewerkte voedingsmiddelen, kraanwater, aluminium keukengerei, deodorant en medicijnen. Aluminium is in verband gebracht met ernstige ziekten en aandoeningen zoals vergeetachtigheid, spraakstoornissen, geheugenverlies en de ziekte van Alzheimer. Verder : extreme nervositeit, bloedarmoede, hoofdpijn, osteoporose verminderde lever- en nierfunctie.

Arsenicum ( geen zwaar metaal).

Arseen wordt ook gebruikt als halfgeleiders (galliumarsenide) met toepassingen in led’s en zonnecellen en als lichtgevoelige laag in kopiëermachines, faxen en laserprinters en in legeringen voor lood-zuur batterijen van voertuigen.Je kunt met arsenicum in aanraking komen door rook of zaagsel van met arsenicum bewerkt hout in te ademen, of door pesticiden (rattengif bv.). Arseen kan in voedsel zoals rijst voorkomen en vervolgens in je lichaam terechtkomen.

Langdurige blootstelling aan arsenicum kan leiden tot blaas-, long-, huid-, neus-, lever- en prostaatkanker. Een langdurig te hoge inname van arseen of cadmium verhoogt de kans op huid- en longkanker.

Een kleine hoeveelheid aan arseen, kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Er is wettelijk vastgesteld hoeveel arseen in een product mag zitten. Arseen komt voornamelijk in voedsel terecht door milieuvervuiling. Planten nemen arseen op uit de bodem en het water. Dieren krijgen arseen binnen via het water en voer.

Cadmium

Cadmium als metaal wordt gebruikt in bijvoorbeeld oplaadbare lichtmeters, batterijen, als pigment voor keramiek en olieverf, in sprinklerinstallaties en voor tandheelkunde. Ook wordt het gebruikt in halfgeleiders en zonnecellen. Bij hoge concentraties cadmium kan het centrale zenuwstelsel beschadigen, en ook de nieren, longschade, brozebotten en de voortplantingsorganen. Bij zwangere vrouwen kan een een (te) hoge cadmium opname schadelijk zijn voor het kind.

Cadmium vergiftiging kan leiden tot kanker, nierziekten, longschade en broze botten. Cadmium komt in het milieu via fabrieken, mijnen en huishoudelijk afval. Waarna het zich bindt aan stoffen in de grond en oplost in water om zo in onze voedselketen terecht te komen..

Cadmium dringt ons lichaam binnen wanneer we het metaal inademen of via voeding consumeren. Ook door het roken van tabak, het inademen van vervuilde lucht kan cadmium in ons lichaam komen. Fruitbomen en groenten kunnen cadmium opnemen uit de bodem en schelpdieren filteren het uit het water. Bij het eten van fruit, groente en schelpdieren krijg je dan meer cadmium binnen dan andere voedingsmiddelen, maar wel binnen de wettelijk gestelde norm.

Bodemsanering door planten die zware metalen opnemen

Het reinigen van een met zware metalen verontreinigde bodem is vaak erg duur. Het zogenaamde phytoremediatie, biedt perspectieven. Hiervoor gebruiken ze plantensoorten die vrij grote hoeveelheden zware metalen kunnen opnemen, zonder dat een toxisch effect optreedt. Na de opname van metalen worden de planten geoogst, en vervolgens verbrand, waarna de zware metalen in de as overblijven en kunnen worden afgevoerd naar….? Het proces kan net zolang worden herhaald tot de concentraties koper, nikkel en zink zijn gedaald. Voor andere metalen zijn er nog geen groengewassen.

Waar komen zware metalen voor

Zware metalen zitten van nature in de bodem en sommige metalen zijn zelf nodig voor een goede gezondheid. Zo kunnen koper en zink voor een organisme een belangrijke rolspelen voor de vitale lichaamsfuncties. Koper en zink zijn bijvoorbeeld onderdeel van specifieke enzymen van planten en dieren. Gek genoeg vormen de bodem- en water verontreinigende zware metalen nikkel en chroom een essentieel onderdeel van dierlijke voeding. Maar we hebben het hier over minimale hoeveelheden, zoals spoorelementen. Wanneer echter teveel zware metalen in het voedsel aanwezig zijn, heeft dat een giftige werking op organismen, waaronder de mens omdat deze bovenaan de voedsel pyramide staat. De kleine hoeveelheden zware metalen ‘stapelen’ in het lichaam, omdat ze niet afbreken en slecht uit worden gescheiden. Door hoge concentraties kan de mens ernstig ziek worden, met name doordat het zenuwstelsel wordt aangetast. Voedsel productie afkomstig van vervuilde gronden met zware metalen kunnen dus gevaarlijk zijn en ook voedsel uit zee zoals grotere vissoorten die andere vis eten zijn een risico voor de gezondheid. Tegenwoordig wordt dan ook aangeraden om niet te veel vis te eten, maar wat is veel en misschien is een keer per week wel ongezond.

Zware metalen zitten ook in bouwmaterialen

Vroeger zat lood in verf (loodmenie) maar dat is verboden. Zware metalen, zoals het minder gevaarlijke zware metaal koper is te vinden in kopere waterleidingen, waardoor het overigens niet onverstandig is om ’s morgens de kopere waterleiding even door te spoelen. Nikkel, chroom en zink wordt vaak gebruikt omdat ze niet roesten en kunnen zonder risico voor de gebruiker gebruikt worden, zolang ze niet worden bewerkt (lassen) of voor verpakkingen dienen voor voedsel.

Veel vervuiling van zware metalen door de industrie

In het verleden zijn ook in Nederland, door de zwaar vervuilende industrie, loodhoudende benzine en het lozen van ongezuiverd afvalstoffen in de lucht en in het water, veel zware metalen in het milieu terecht gekomen. Deze zware metalen zijn voor mens en dier ongezond en blijven dat, omdat ze slecht afbreken en in het milieu blijven. Kortom ze breken niet af, maar spoelen met het regenwater weg in de bodem. Soms worden ze dan weer door planten wortels opgenomen, soms worden ze later door vissen in zee alsnog via plankton als voedsel opgenomen in het lichaam.

Regel en wetgeving

De laatste decennia zijn er wettelijke maatregelen gekomen, waardoor er steeds minder zware metalen in het milieu terecht komen. Deze maatregelen zijn bijvoorbeeld de komst van loodvrije benzine, nieuwe Europesche maatregelen en regelgeving voor industrie en

de afvalverbranding. Ook oor het verbod op het gebruik van zware metalen in verfproducten (lood) en lozen van ongezuiverd afvalwater in rivieren of rookgassen in de lucht. Maar daarmee zijn we er nog niet en kolencentrales, industrie en kustmest vervuilen nog steeds het milieu met zware metalen.

Gevolgen van zware metalen? Enkele van de gevolgen die zware metalen kunnen hebben voor onze gezondheid zijn:
  • Kanker
  • Stoornissen van het zenuwstelsel
  • Autisme
  • Neurodegeneratieve ziekten als Parkinson of Alzheimer
  • Endocriene stoornissen
  • Afwijkingen tijdens de zwangerschap
  • Allergieën
  • Nierziekte
  • Leverziekte
  • Vertraagde ontwikkeling
  • Auto-immuunziekte
Waar zitten zware metalen in:
  • Pesticiden
  • Benzine
  • Loden leidingen ( van vroeger) en kopere leidingen ( tegenwoordig).
  • Afval verbranding/ afval in de bodem
  • Grote vette vissen als zalm, tonijn of zwaardvis ( kleinere vissen minder).
  • Kwikthermometers (wanneer ze breken)
  • Spaarlampjes (wanneer ze breken)
  • Aluminium kookgerei of kookgerei dat andere zware metalen bevat
  • Vaccinaties
  • Hygiënische producten en conventionele cosmetica
  • Tabak
  • Voedingsadditieven
  • Medicijnen
Klachten

De klachten die komen van één of meerdere metaal belastingen zijn veelal rijkelijk duidelijk geworden uit bovenstaande informatie. Dit zijn symptomen die wij vooral in de praktijk terug zien komen:

– Chronische vermoeidheid en/of gevoel van uitputting
– Pre-eclampsie en/of hoge bloeddruk tijdens zwangerschap
– Verhoogde bloedsuikerspiegel
– Constante ontsteking van het gebit
– Chronische hoofdpijn en/of migraine
– Duizeligheid
– Hartritmestoornissen
– Hoge bloeddruk
– Oorsuizing
– Niet vooruit te branden
– Anemie (bloedarmoede)
– Gevoel van verzwaarde benen (heel typerend voor metaalbelastingen)
– Gevoel van zwakte in het lichaam
– Verspringende spierpijn en/of spiertrekkingen
– Ademhalingsproblemen
– Koude handen en voeten (ook in de zomer)
– Het gevoel niet goed in je vel te passen (strakke huid).
– Slecht kortetermijngeheugen en/of gebrek aan concentratie.
– Slapeloosheid.
– Huidklachten, eczeem en/of jeuk, depigmentering en/of hyperkeratose
– Allergie
– Haaruitval
– Niet definieerbare maag en darmklachten (met name obstipatie).
– Minder goed functionerend zicht en/of focus (terwijl de oogarts zegt dat alles in orde is)
– Problemen met auto rijden
– Vertraagde vetverbranding
– Menstruatieproblemen
– Miskramen
– Vruchtbaarheidsstoornissen of onvruchtbaarheid
– Abnormaal laag libido en/of impotentie
– Geïrriteerdheid
– Depressiviteit
– Hyperactiviteit stoornissen zoals ADD/ADHD
– Psychische aandoeningen zoals: Autisme, PDD-NOS, Asperger
– Huildwang
– Rusteloosheid
– Angstgevoelens en/of pleinvrees
– Angst voor het bekende en voor het onbekende

Internationale afspraken

In Europa zijn er internationale afspraken gemaakt om de emissies van lood, cadmium en kwik bij verbranding van (afval) industrie te verminderen.

De emissies aan chroom, cadmium, kwik, lood en zink van de Nederlandse industrie naar lucht en oppervlaktewater zijn door deze Europese afspraken in de afgelopen 25 jaar flink verminderd. Hoewel niet voor alle metalen de toen vastgestelde percentages van 70 tot 90% emissiereductie in Nederland zijn gehaald, zijn de emissies wel aanzienlijk verminderd en liggen nu onder de milieukwaliteit normen. Maar de zware metalen in het milieu zijn nog steeds aanwezig, omdat ze nog steeds niet volledig zijn afgebroken of uitgespoeld en via grond en rivierwater naar de zee afgevoerd. De huidige emissies en concentraties in de lucht hebben geen gevolgen meer voor de gezondheid van mensen. Ook de gehalten aan zware metalen in de Nederlandse oppervlaktewateren zijn flink gedaald, maar behalve voor kwik worden de streefwaarde en milieu kwaliteitsnormen op verschillende plaatsen nog steeds overschreden. In de Europese Unie zijn voor kwik, lood, cadmium, arseen en tin een maximum toegelaten gehalten vastgesteld. Deze gelden voor levensmiddelen zoals granen, rijst, groente, vis, schaal- en schelpdieren en vlees. (bron Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).

Controle op zware metalen in drinkwater

Ook zijn er in de EU ook wettelijke eisen voor het maximum toegelaten gehalte aan zware metalen in drinkwater

Controle op zware metalen in voedsel

Een teveel aan zware metalen in het voedsel kan schadelijk zijn voor de gezondheid en de voedselveiligheid dienst (NVWA) controleren voedselproducten (door steek proeven te nemen)op aanwezigheid van deze gevaarlijke stoffen. Zo is er ook een toelaatbare norm vastgesteld voor gifstoffen en dus ook voor zware metalen.

Zware metalen gebruik en gevaar

Tandarts gebruikte de zilverkleurige vullingen in het verleden met amalgaam, waar kwik in verwerkt zat. Tegenwoordig is bekend dat dit schadelijk is, maar het gevaar in deze branche is nog niet geweken. Denk aan gebruik van andere metalen zoals in; beugels, spalken, wortelkanaal pennen en bruggen.

Of bekijk bijvoorbeeld ook het grote aantal geneesmiddelen op basis van kwik (griepprik) aluminium of arseen dat in de apotheek verkrijgbaar is, het keukengerei dat van aluminium/roestvrij staal gemaakt is, de mooie grove sierraden waarvan de legering vaak vol zitten met giftige stoffen. Ook oude verf zit vol met zware metalen en giftig bij het afschuren of bewerken en lassers en metaal bewerkers lopen ook een groter risico.

Wat kun je er aan doen?

Zwaar metaal dat vrijkomt door het roken van tabak kun je vermijden. Rook niet mee en of stop met roken. Ook door de industrie komen veel zware metalen in de lucht. Probeer niet in een zone te gaan wonen waar veel industrie is of veel verkeer. Hoe verder weg, hoe beter! Zware metalen dringen ons lichaam rechtstreeks of via ons voedsel binnen. Bij een langdurige blootstelling veroorzaakt het gezondheidsproblemen en schade aan het ongeboren kind. Vis staat bekent om zijn zware metalen, met name grotere vissoorten. Beperk het eten van vis en schaaldieren. Oude verf of bewerkt hout is pas schadelijk op het moment dat je het wil verwijderen of bewerken. Mondkapje is het minimale, beter is om beschermde kleding en gasmasker te dragen. Gebruik uitsluitend keukengerei gemaakt van glas, gietijzer, koolstofstaal of emaille. Pannen gemaakt van aluminium of roestvrijstaal en antiaanbakpannen zitten vol zware metalen, en roer NÓÓIT met metalen gerei in de pannen!Laat alle amalgaam vullingen vervangen door witte vullingen.

Laat tijdens de extractie van de vullingen de tanden “droogleggen”, een techniek die grotendeels voorkomt dat vrijkomend amalgaam achterin de keel valt en het maagdarmkanaal betreedt. Ga na of je eventueel metalen implantaten hebt die misschien onnodig zijn of verwijderd kunnen worden.

Koop geen cosmetica en deodoranten die aluminium bevatten. Op het etiket kun je lezen of het product schadelijke metalen bevat.Draag geen sierraden die zware metalen bevatten. Misschien dan maar geen trouwring. Kijk altijd op het etiket van schoonmaakmiddelen om te zien welke ingrediënten erin zitten. Kies voor milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen die vrij zijn van zware metalen. Gebruik geen verdelgingsmiddelen en/of bestrijdingsmiddelen, zelfs de ‘milieuvriendelijke alternatieven’ kunnen zeer schadelijk zijn voor de gezondheid!

Door: Guido Sparreboom
Beeld: Groen Nieuws

Bayer overname Monsanto eind 2018

Guido Sparreboom

Dennenprocessierups komt naar Nederland

Wesley van der Linde

Microplastics gevonden in sneeuw op Noordpool

Guido Sparreboom

We gebruiken functionele en analytische cookies om uw ervaring op onze website te verbeteren. Gaat u hiermee akkoord? Ja, ik ga akkoord Details